YAŞAM ŞEKLİNİ DEĞİŞTİR DEMANS RİSKİNİ YARIYA İNDİR

- Peki demans risk faktörleri değiştirilebilir mi? Zira bizim ailede var ve korkuyorum.

Korkma ama her zaman değiştiremeyiz. Genetik risk faktörleri, aileden gelen yatkınlık yüzde 15-20 civarındadır ve maalesef bunu değiştirmek mümkün değildir. “Çevresel” dediğimiz ve yüzde 75-80’lik grubu oluşturan riskleriyse yaşam şeklinizi değiştirerek engellemek mümkündür. Nasıl mı?

 İşitme ve görme bozukluğu: İşitmeyen ve görmeyen bir beyin kendini kapatır, uyarılmaz. Bu da sosyal izolasyon ve bilişsel geriliğe neden olur.

 Düşük eğitim seviyesi: Eğitim seviyeniz ne kadar yüksek ise alzheimera yakalanma oranı o kadar; yüzde 10 seviyesinde, düşüktür. Eğitim seviyesi arttıkça beyin zorlanır, zorlandıkça yeni hücre oluşumu da artar. Beyni aktif tutan her türlü etkinlik/ eğitim de demans riskini azaltmaya yardımcıdır. Sudoku çözmek, satranç oynamak, kitap-gazete okumak, yeni bir dil veya enstrüman öğrenmek gibi.

Şeker hastalığı: Tip 2 diyabet ve insülin direnci olan hastalar başta olmak üzere, kan şekerinin dengede tutulması şarttır.

Yüksek tansiyon: Normal kan basıncına sahip kişilerle karşılaştırıldığında, hipertansiyonu olanlarda bilişsel bozukluk ve bunama riski en az 1,5 kat fazladır. Dolayısıyla bugünden kalp sağlığınıza dikkat etmek ve kan basıncınızı kontrol altına almakla işe başlayabilirsiniz.

Yalnızlık ve depresyon: Yüzde 4 risk olarak kabul edilmiş. Sosyalleşmeyen beyin küser. Kelimeleri, isimleri unutur. Oysa aileniz, arkadaşlarınızla düzenli olarak buluşmak, sohbet etmek hem stresi azaltır hem zihinsel sağlığı korur.

Yanı sıra aşırı sigara ve içki tüketimi, hareketsiz bir yaşam, kilo- obezite ve uyku problemleri, yaşadığınız yerin havasının kirli olması da demansı tetikleyen çevresel faktörlerdir.