‘Tehditler daha fazla’

Ancak şaşırtıcı mı, takdiri size bırakıyorum. Çöken medeniyetlerin hemen hepsinde halkın temeli eşitlikçi görünüyor. Onları çöküşe sürükleyense düzenin içinde zenginleşmiş, mevki ve statü takıntılı elitler. Elbette elitlerin başını çekenlerse gözleri zenginlik, güç ve prestij takıntılarıyla kararmış olan liderler. Dr. Kemp kitabında ‘Golyat’ olarak tanımladığı bu tip liderleri Ortadoğu mitolojisindeki korkunç devlere benzetiyor. 5 bin yılda bu liderler ders çıkarma derdinde olmadığı veyahut “Benden sonrası tufan” felsefesini benimsedikleri için er ya da geç halklarını, toplumlarını mahvolmaya, çöküşe sürüklemişler.

İşin ilginç yanıysa bu halkların çoğu, elitlerin düzeni yıkıldıktan sonra medeniyet hevesini bırakıp çiftçiliğe ve sıradan insan olma hallerine dönerek kendilerini kurtarabilmişler. Roma’nın çöküşünden sonra örneğin halk daha sağlıklı ve daha uzun boylu hale gelmiş. Medeniyetlerinin bitişi tabiri caizse Akdenizli halka fazlasıyla yaramış. İmparatorluğu dağıldıktan sonra kendine gelip şahlanan millet örneği arıyorsak bizim zaten uzağa gitmemiz gerekmiyor.