Eğitimde ciddiyetin kaybolması; bir yerde okul müdürü iyi biriyse, öğretmen arkadaşlarını kendi seçip tayin ettirebiliyorsa, idare ettiği okul başarılı oluyor. Üniversite imtihanlarında başarılı öğrenciler çıkarıyor. Anadolu liselerinde, fen liselerinde böyle gidiyordu. Hatta ilginci, imam hatip liseleri de böyle olmuştur. Merkezden partizanlık, hatta daha beteri nepotizm (yeğencilik), kulüpçülük, tarikatçılık rol oynamaya başlarsa okullar bozulmaktadır.

HECELERLE DEĞİL HARFLERLE ÖĞRETMEYE ÇALIŞIYORLAR

Özel okul furyası Millî Eğitim Bakanlığı’nı tembelliğe alıştıran bir furyadır. Haşim Paşa’ya atfedilen “Okullar olmasa hayat çok kolaydı” sivri nüktesini gerçekleştirmiş gibiyiz. Okulları özel sermayeye ve girişimci (!) öğretmenlere bırakarak işi hallettik. Biz ise sadece nutuk atıyoruz. Hiçbir şekilde yeni kurulan liselerin müktesebatını tartışmak, gözden geçirmek (Sosyal Bilimler Lisesinde olduğu gibi), ilkokullarda okuma yazma tekniklerini düzenlemek akla gelmiyor. Bakıyorsunuz 8-9 yaşında satranç şampiyonu derecesinde kendinden yaşça büyükleri mat eden çocuklar, iki sene geçtiği hâlde okuma yazmayı tam sökememiş. Kendilerine yardımcı olacak özel kurslar ve öğretmenler sırada bekliyor. Maarifin kadroları içerisine Amerika’da master yapan çok bilmişler giriyor. Türkçeyi hecelerle değil harflerle öğretmeye çalışıyorlar. O, Polonya veya İngiltere’de olur. Musiki ve spor dersleri adamakıllı gerilemiştir, özel sektöre bırakılmıştır. Yüzlerce konservatuvar mezunu da kadrosuz beklemektedir.

Birçok yerde anaokulları problemdir. Zengin semtlerde parayı toplayıp kaçanlar bile görülmüştür. Bundan sadece bakanlığı suçlamak beyhude olur. Bu durum uzun bir dönemin yarasıdır. Feryat ve tembihleri hiçbir bakan çözememiştir. Buna karşılık daha evvel Mahmut Özer Bey zamanında köy okullarının kapatılması gibi bir gariplikten vazgeçildi ve her okulun, ne olursa olsun az sayıda öğrenciyle de olsa devam ettirilmesi sağlandı. Bu isabetli karardan tekrar vazgeçildiğini gördüm. Köyler arasında servisle eğitim verilemez. Nüfus var oldukça köy öğretmeni işe yarar. Üç çocuk olsa, üçüne de ders verebilir. Çünkü yapacak çok fazla iş var. Çocuklar bitince köyün eğitime muhtaç büyüklerine eğitim verebilir. Bunlar denenmemiş sistemler değildir.

Ders kitapları konusunda tembih ediliyormuş: “Yardımcı kitap olmasın” diye. Daha yeni çocukları gördüm; çantalarının içine bütün yardımcı kitapları doldurmuşlardı. Artık o çocuğun büyüme sırasındaki iskelet ve kemik yapısı problemlerini düşünmek bile istemiyorum. Okulda kitapları saklayacak dolap ve kütüphane kurmuyorsan, ne diye ansiklopedi taşıttırıp duruyorsun? Yardımcı kitap taşıtmakla eğitim yürümez. Ama kitabı temin etmek zorundasın, aynı şekilde ders malzemesini de. Türkiye Cumhuriyeti’nin bütçesi bunları temin edemeyecek durumda değildir.

DEVLET OKULLARI ÖDEME TALEP EDEMEZ

Bazı okulların, hakkı olmadığı hâlde devlet okullarında ödeme talep ettikleri anlaşılıyor. Bunlardan ısrarla geri dönülmelidir. Çünkü bir okulun bütçesi yoksa başka yol olmaz. Daha fazla ısrar edilirse okulun idaresi ve aile birliği mafyanın eline düşer. Uzun bir zamandır mekteplerin önündeki boş, geniş alan, çocukların teneffüs ve boş zamanlarında spor yapacakları, gezinecekleri yer olmaktan çıktı, çevrenin otoparkı hâline geldi.

Bu manzaraların görülmesi hazindir. Bunlar çözülmeyecek sorunlar değildir. Bütün mesele insan gücüne dayanır. Kapıların önüne birikip öğretmen ve müdürleri baskı altına almaya çalışan çok bilmiş velilerden, manasız bir denetleme yapmaya çalışan bakanlıktan kurtulmak imkânsız bir reform sayılmaz. Baştaki yöneticilerin iyi niyetine, dikkatine, meslektaşlara karşı duydukları sevgi ve saygıya bağlıdır.

Bu memlekette öğretmenlerin hademeler tarafından kovalandıklarını da gördüm, Hikmet İlaydın gibi büyük müsteşarlar tarafından öğretmenin kapıda karşılanıp uğurlandığını da biliyorum. İkisinden birini seçmek gayet kolaydır. Dikkatli bir öğretmen ve idareci takımı, millî eğitimi tekrar çok kısa bir sürede kuruyan değil gürleyen kaynak hâline getirebilir.