Evrensel çevirici geldi... Canlı canlı!

Hepimizin oynamaktan büyük zevk alacağı yeni bir teknolojimiz oldu: Evrensel çeviriciler. Apple, Google ve Meta’nın yeni yarış pisti olmaya aday ‘evrensel çevirici’ cihaz ve uygulamaları aynı zamanda kimin teknolojiye daha çok hâkim olduğunu da ortaya koyacak.

Çocukluğumda sinemada izlediğim dedektif Dick Tracy karakterinin en sevdiğim marifeti kol saatinden sesli olarak haberleşmesiydi. 1930’lar dekorunda geçen filmdeki 90’lı yıllar için bile fütüristik sayılan teknoloji doneleri ilham vericiydi...

35 yıl sonraya, geçen haftaya ışınlanıyorum... İstanbul çevresindeki orman kasabalarından birindeyim. Uğradığım bisiklet tamircisi, aynı zamanda gönüllü itfaiye, tamirat sırasında çalan telefonunu kol saatinden yanıtlıyor. Tişörtü makine yağıyla kararmış usta, gözlüğünün üstünden bakarak bükülmüş bileğine doğru konuşurken ateşlerin içinden gururla çıkan Dick Tracy’yi hayal ettim...

Eskiden bilimkurgu filmlerinde cihazlara konuşmak, ortamdaki teknolojinin ne kadar ileri olduğunun güçlü bir donesiydi. Gelecekte gerçekten olabilecek, hatta ‘ha yapıldı yapılacak’ denen teknolojilerse filme olan iştahı arttırırdı. Star Trek’in güvertesine yolu düşen Turist Ömer’in karşılaştığı Mr. Spock’ın “Kompüter verileri ver” komutu unutulmazlar arasındadır.

Gelgelelim akıllı saatler bir neslin çocukluk fantezilerini gerçekleştirdiğinde artık herkes çoktan büyümüştü. Şimdiyse eminim hepimizin oynamaktan büyük zevk alacağı yeni bir teknolojimiz oldu: Evrensel çeviriciler. ‘Star Trek’ten gıpta ettiğimiz ama neyse ki 300 yıl beklememize gerek kalmayan canlı çeviriciler, yapay zekâ marifetiyle artık resmen hayatımıza girdi. Üstelik teknoloji devlerinin rekabetini de kızıştırarak... Apple, Google ve Meta’nın yeni yarış pisti olmaya aday ‘evrensel çevirici’ cihaz ve uygulamaları aynı zamanda kimin teknolojiye daha çok hâkim olduğunu da ortaya koyacak...

Dilin yaşayan bir varlık olması, evrensel çeviricilerin işini en karmaşık hale getiren şey. Bugünkü büyük dil modelleriyle gelişen yapay zekâ için dildeki nüansları anlamak her zaman kolay değil. Bilhassa Türkçe ve Çince gibi dillerde tonlamalarla çok değişen anlamlar, hatta bizdeki gibi sadece enerjiyle yüklenen manaları yapay zekânın ayırt edebilmesi bir mesele. Yine de yüksek işlemci gücü ve makine öğreniminin ilerlemesiyle gelişme kaydetmek zamanla mümkün olacak.