2. Engelli yolcunun koridorda sıkışıp kalmaması gerekirdi.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’ nün 24.11.2015 tarihli Engelli veya Hareket Kabiliyeti Kısıtlı Havayolu Yolcuları Talimatı’ nın (SHT-ENGELSİZ) 6. Maddesinin 1. bendi uyarınca; Havayolu Şirketi “a) Havacılık emniyetine yönelik uluslararası ve ulusal mevzuatta yer alan gereklilikleri yerine getirmek için, b) Uçağın veya kapılarının boyutları sebebiyle engelli veya hareket kabiliyeti kısıtlı kişinin uçağa binmesinin veya uçakta taşınmasının fiziksel bakımdan imkânsız olması halinde, reddedebilir.” Aynı maddenin 2. bendinde öngörüldüğü üzere, söz konusu yolcuya güzergâh değişikliği hakkı sunulması ve uygun bir uçağa aktarılmasının önerilmesi sorunu çözebilirdi.

Aynı maddenin 5. Bendi gereği, “Hava taşıma işletmesi, engelli veya hareket kabiliyeti kısıtlı kişilerin taşınmasında uygulanacak emniyet kurallarını ve uçağın ebatları nedeniyle söz konusu kişilerin taşınması veya hareket etme yeteneğini sağlayan ekipmanlara ilişkin sınırlamaları, diğer yolculara sunulan bilgilerle birlikte erişilebilir formatlarda yayınlar ve paylaşır.” Havayolu şirketinin web sitesinde Hizmetler ve Sıkça Sorulan Sorular kısımlarında bu konularda bilgi bulunmamaktadır. Yolcunun ücreti karşılığında seçmiş olduğu koltuğun emniyet, güvenlik ve operasyonel sebeplerle uçağa bindikten sonra dahi değiştirilebileceği bilgisi -ilgisiz bir şekilde- söz konusu hava yolu şirketinin web sitesinin Kurumsal Kısmı’ nda yer almaktadır. Burada ayrıca, ilgili hava yolu şirketinin “bu tip durumlarda uygun alternatif seçenekleri” sağlayacağı da belirtilmektedir.

Yukarıda anlatılanlardan anlaşılacağı üzere, uygun bir alternatif sunulmuş değildir. Şirketin web sitesinde bu uçak modelinde yer sıkıntısı olduğu, hareket kabiliyeti kısıtlı yolcuların sıkıntı yaşayabileceği bilgisi görünür bir şekilde paylaşılsaydı ya da özel hizmet talebi esnasında uyarı yapılsaydı, okurum muhtemelen bu uçuştan vazgeçecek ve bu eziyeti çekmeyecekti.

3. Söz konusu yolcunun ‘patates çuvalı’ gibi cam kenarına itiştirilmemesi gerekirdi.

2920 Sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’ nda Engelli veya Hareket Kabiliyeti Kısıtlı Havayolu Yolcuları Talimatı’ nda (SHT-ENGELSİZ) engelli yolcuların uçak içinde oturacağı yerle ilgili doğrudan hüküm bulunmamaktadır.

Ayrıca Havayolu Şirketi’ nin web sitesinde de ‘engelli yolcu cam kenarında oturmak zorundadır’ anlamına gelen bir ibare bulunmamaktadır. Aynı şekilde ilk sıra ile ilgili bir uyarı da yer almamaktadır.

Havayolu şirketinin web sitesinde, koltuk seçimi kısmında “Hasta ve hareket kabiliyeti kısıtlı yolcular (kabin içi acil çıkışını engellemeyecek şekilde) koridor veya cam kenarı koltuklar seçebilir” ibaresi bulunmaktadır.

Ulusal ve uluslararası uçuş kurallarına göre, uçağın acil çıkış kapılarına en yakın sıralarda oturan yolcular acil durumda uçağın boşaltılmasında aktif rol üstlenecekleri için, bu sıralara hareket kabiliyeti kısıtlı yolcuların oturtulması mümkün değildir. Bu kuralın mantığını anlıyor ve doğru buluyorum. Fakat bilgilendirme eksikliği ve alternatif sunamama acizliği yüzünden herhangi bir yolcunun eziyet görmesini de kabul edemiyorum. Engelli vatandaşlarımızın böyle deneyimler yaşamaması için, havayolu şirketlerimizin koltuğuna kendi yürüyemeyecek olan kişileri oturacakları yere ulaştıramayacak olmaları durumunda, operasyonel nedenlerden uçuşlarına kabul edemeyecekleri bilgisini kamuoyu ile paylaşmaları sanırım en doğru çözüm olacaktır.