Kutsal anneliğin yorumu

Emine Yıldırım ‘Gündüz Apollon Gece Athena’da Virginia Woolf’un ‘Kendine Ait Bir Oda’sından mülhem ‘kendisine ait bir evren’de kurmak istediği yapıyı tüm ana ve yan karakterleri, anlatı biçimi, göndermeleri; tarihsel, sosyolojik, ideolojik vurgu ve hatırlatmalarıyla başarıyla inşa ediyor. Ana mekânın Side Antik Kenti seçilmesi zaten öyküye fazladan bir artı katıyor. Çünkü bu anıtsal yöre hem meseleye tarihsel bir uzantı ekliyor hem de filmin kimi enfes kadrajlara ve estetik dolu ışık-gölge enstantanelerine sahip olmasına zemin hazırlıyor.

‘Gündüz Apollon Gece Athena’ için ‘büyülü gerçeklik’ ya da ‘fantastik’ ifadeleri bence doğru tanımlar. Bu bağlamda Yıldırım’ın bir başka başarısı da şurada beliriyor: Bu tanımlamalara sahip bir yapımı, efekt ya da görsel oyunları barındırmaktan azade sade bir anlatı eşliğinde aktarırken öyküsünü ve karakterlerinin yaşadıklarını son derece gündelik rutinler içinde, samimi bir dille yansıtmış.

Film aynı zamanda yoğun bir kara mizah barındırıyor. Örneğin ben Defne’nin Hüseyin’i ‘Böö’ diyerek korkutmaya çalışırken “Hep siz mi korkutacaksınız beni” demesine çok güldüm. Lakin aynı Hüseyin’in kişisel tarihinin Cumartesi Anneleri’ne uzanması da yüreğimi çok çok yaktı. Bir filmi herkes durduğu yerden okur elbette, beni de ‘Gündüz Apollon Gece Athena’da bu bölüm çok etkiledi ve bağlantıyı genel öykü bağlamında çok ince, zarif ve zekice buldum.

Defne’nin arayışları eşliğinde kutsal anneliğin yorumu, kadının tarihsel akıştaki varlığı, mitolojik referanslar, sistemin zulmüne uğramış evlatlar, ölseler bile eşlerine hayatı dar etme vasıflarını yitirmemekte ısrar eden kocalar derken Emine Yıldırım birçok konuda not düşen, hatırlatmalar yapan bir çalışmaya imza atmış. Defne’de karşımıza gelen Ezgi Çelik, performansıyla karakterini sahici, inanılır kılmış ve öyküyü sürüklemiş. Ben Hüseyin’deki Barış Gönenen’i de beğendim, hüznü bile anında neşeye çeviren diyaloglarıyla mimikleri fazlasıyla senkronizeydi. Deniz Türkali’nin canlandırdığı Selma’nın işlettiği pansiyonun televizyonunda oynayan ‘Aaahh Belinda’ da filmdeki bir başka incelikti. Bu yazıya atılacak en iyi başlık M. Night Shyamalan’ın ‘Altıncı His’ (The Sixth Sense) filmindeki ünlü replikten alınma ‘Ölü insanlar görüyorum’ (I see dead people) olurdu tabii ama ne yazık ki filmi benden önce kaleme alan yabancı bir eleştirmen bu başlığı atarak önümü kapamış. Bu notu da düşmüş olayım!

Dünya prömiyerini geçen yıl Japonya’da gerçekleştiren ve 37. Tokyo Uluslararası Film Festivali’nde En İyi Film ödülünü kazanan, kimi anları itibariyle Gürcan Keltek’in ‘Yeni Şafak Solarken’iyle de akrabalıkları olduğunu düşündüğüm ‘Gündüz Apollon Gece Athena’ yılın en iyi yerli yapımlarından. Kaçırmayın derim. Son olarak görüntü yönetmeni Barış Aygen’in kadrajları ve Barış Diri’nin müziği de filmin dikkat çekici unsurlarından.