Hormonların görünmez kontrolü

Bilim insanları şu ana dek insan vücudundaki 50'den fazla hormonu tespit etti. İnsan vücudundaki yüzlerce süreci yönetiyorlar.

Bunlara büyüme ve gelişme, cinsel fonksiyon, üreme, uyuma ile uyanma döngüsü ve psikolojik sağlık da dahil.

Kanada'daki Ottawa Üniversitesi'nden psikoloji profesörü Nefise İsmail "Hormonlar gerçekten modumuzu ve duygularımızı etkiliyor" diyor:

"Bunu beynin belirli bölgelerinde üretilen nörotransmiterlerle etkileşime girerek yapıyorlar.

"Aynı zamanda hücre ölümü ve nörojenez, yani hücre ölümü veya yeni beyin hücrelerinin üretildiği nörojenezi etkileyerek de."

Depresyon, kaygı bozukluğu ya da travma sonrası stres bozukluğu gibi psikolojik sorunlar, büyük hormonal geçiş dönemlerinde yaygın görülüyor.

Bu durum özellikle de kadınlar için geçerli.

Çocukluktaki depresyon oranları erkek ve kızlar arasında eşit düzeyde ama ergenliğe girildiğinde, kızların depresyon yaşama ihtimali iki katına çıkıyor.

Bu fark tüm yaşam boyunca devam ediyor.

Peki, bunun suçlusu hormonlar mı?

Kadınsanız, seks hormonlarının modunuz üzerinde çok büyük bir etkisi olduğunu öğrenmek sizi şaşırtmayabilir.

Kadınların adet dönemleri öncesindeki günler ve haftalarda, östrojen ve pregesteron seviyeleri düşüyor.

Hepsi olmasa da bazı kadınlarda asabiyet, yorgunluk, üzüntü ve kaygıya neden olabiliyor.

Hatta bazı kadınlar premenstrüel disforik bozukluk (PMDD) adı verilen ciddi bir adet öncesi gerginlik sendromu yaşıyorlar.

Hormonlarla bağlantılı bu bozuklukta aşırı mod değişimleri, kaygı, depresyon ve iki hafta süren adet döneminde intihar duyguları hissedilebiliyor.

ABD'deki Johns Hopkins Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden psikiyatri ve davranış bilimleri Doçenti Liisa Hantsoo "Birçok kadında PMDD kronik bir hastalık çünkü her ay bununla uğraşmak zorunda kalıyorlar ve insanların yaşamı üzerinde büyük bir etkisi olabiliyor" diyor.

Tam tersine, yumurta üretiminden hemen önceki dönemde görülen yüksek düzeyde östrojen de mutlulukla ilişkilendiriliyor.

Bu arada progesteronun parçalanmasıyla ortaya çıkan allopregnanolon'un da sakinleştirici etkileri olduğu biliniyor.

Hantsoo "Birine allopregnanolon enjeksiyonu yaparsanız, rahatlatacaktır" diyor.

Kadınların uğraşmak zorunda kaldığı tek zorluk sadece "ayın o dönemi" de değil.

Gebelikte, menopoz öncesi ve menopoz dönemindeki hormonal dalgalanmalar, psikolojik sağlığa önemli bir darbe vuruyor.

Yeni doğum yapmış kadınların %13 kadarı depresyon yaşıyor.

Peki, neden? Doğumun hemen ardından, kadınlardaki progesteron ve östrojen hormonlarında keskin bir düşüş oluyor.

Menopoz öncesi dönemde de kadınların yumurtalık hormonlarında keskin dalgalanmalar olabiliyor.

Kanada'daki Toronto Üniversitesi'nden Psikiyatri Profesörü Liisa Galea "Büyük ihtimalle mesele bir kişideki hormon seviyesi değil de, çok düşük seviyelerden çok yükseğe çıkması ya da yüksek seviyelerden çok düşüğe gerilemesi" diyor:

"Bazı insanlar bu tür dalgalanmalara karşı daha duyarlı. Bazıları da herhangi bir belirti göstermeden menopozu rahat bir şekilde geçiriyor."