O operayı izledikten 10 yıl sonra, ‘Sanatsız kalmış bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir!’ diyecektir.”

‘GELDİKLERİ GİBİ GİDERLER’

“Çanakkale Savaşı’nın ardından, 1916’da Edirne’deki 16. Kolordu Komutanlığı’na, 1917’de ise Halep’te kurulması kararlaştırılan 7. Ordu’nun başına getirilir Mustafa Kemal. Ancak Yıldırım Ordular Grubu’nun lav edilmesiyle İstanbul’a gelir. Öyle ki Haydarpaşa Tren Garı’na geldiğinde işgal altındaki İstanbul ile karşılaşır. Düşman gemileri Boğaz’da demirlidir. Yaveri Cevat Abbas’a döner ve bu elim manzara karşısında, ‘Geldikleri gibi giderler’ der.”

ŞİŞLİ GÜNLERİ İLE BÜYÜYEN CUMHURİYET ÜLKÜSÜ

“Milli moralin dip olduğu bir anda, soğukkanlılıkla düşmanın ‘gideceği’ tespitini yapabilmek iyimserlikten öte bir yaklaşımdır. Ki 16 Mayıs 1919’a kadar kaldığı, 5-6 ay sürecek Şişli günleri de bu ülküsünün peşinde koştuğu ve düşüncelerinin kesinleştiği bir dönemdir. Büyük bir strateji değişikliği ile kurtuluşun İstanbul’da değil de Anadolu’da aranması gerektiği sonucuna ulaşmış, Anadolu ve Millî Mücadele günleri de böylelikle başlamıştır.”