HER 100 ÇALIŞAN 15.5 YAŞLIYA BAKIYOR

Yine istatistiklere göre, yaşlı nüfusun yüzde 63.4’ünü 65-74 yaş, yüzde 28.8’ini 75-84 yaş, yüzde 7.8’sini 85 ve üzeri yaş grubu oluşturuyor. Yaşlı bağımlılık oranı ise, 2023 yılında yüzde 15 iken, 2024 yılında yüzde 15.5’e yükselmiş durumda. Bu da şu anlama geliyor, çalışma çağındaki her 100 kişi, 15.5 yaşlıya bakıyor. 2026 programında, demografik yapıdaki bu değişimin işgücü piyasaları, sosyal güvenlik sistemleri, kamu maliyesi, kamu hizmetleri ve finansmanı üzerinde daha fazla yük oluşturduğuna değinilerek, “Bu değişim sonucunda özellikle uzun süreli bakım hizmetine duyulan ihtiyaç artmakta” deniyor.

Buna göre de yaşlı bakım hizmetlerinin finansmanı için uzun dönemli bakım sigortasının altyapısı kurulacak. Belirttiğim gibi bu konuda çalışmalar yapılıyor, hatta belli noktaya da geldi. Şunu da belirtmekte fayda var, kamunun yaşlı bakım hizmetleri kapsamında harcadığı ödenek son 10 yılda 5 kat arttı ve gelecekte daha da artacak. Yaşlı nüfustaki artışa bağlı olarak uzun süreli bakıma ihtiyaç duyan bireylerin sayısı da artıyor. Uzun süreli bakımın dışında kalan yaşlılar da günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirmek için evde destek hizmetlerine ihtiyaç duyuyor. Son verilere göre de 119 bin 706 yaşlı evde bakım yardımından yararlanıyor.

BAKIM SİGORTASI NEDİR?

Gelelim, uzun süreli bakım sigortasına. Kişilerin yaşlılık döneminde evde ya da bakımevinde, sağlık ve bakım giderlerinin karşılanmasına yönelik sigorta ve belli bir yaşta yaptırılıyor, yaşlılık döneminde giderler sigorta tarafından karşılanıyor. Bu tek başına sosyal güvenlik sisteminin altından kalkacağı bir durum değil. Yani, hem emekli maaşı ödeyelim, hem sağlık giderlerini karşılamayalım bir de üzerine yaşlılıktaki bakım giderlerini karşılayalım şeklinde bir yapı kurgulanamaz. Nitekim dünyada Amerika’sından İsveç’ine, Japonya’sından Almanya’sına kadar birçok ülkede uzun süreli bakım sigortası uygulanıyor ve çoğunun ortak noktası devletin destek olması.

Bu konuda TÜSİAD’ın yeni yayımladığı Demografik Dönüşüm ve İhtiyaçlar başlıklı bir raporu var. Raporda, bireylerin sigorta primlerinin bir kısmını ödeyebileceği ve geri kalan kısmını devletin karşıladığı bir yaşlılık sigorta sistemi kurulması, bu sigortanın da bakım ihtiyacı oluştuğunda maddi destek sağlaması öneriliyor. SGK bünyesinde bir bakım sigortası programı oluşturulması da öneriler arasında.

NASIL BİR MODEL OLACAK?

Raporda, dünya uygulamalarına da değiniliyor. Japonya’da, vatandaşlardan belirli bir miktarda sigorta primi toplanarak yaşlı bireylerin bakım masrafları karşılanıyor. Almanya’da, 65 yaşın üzerindekilerin yüzde 63’ü devlet tarafından sigortalanıyor ve Almanya’da uzun vadeli bakım sigortası, her vatandaş için zorunlu tutuluyor.

Peki, Türkiye’de nasıl bir model kurgulanmaya çalışılıyor? Bildiğim kadarını söyleyeyim; kurgulanacak uzun süreli bakım sigortasına devletin destek olması konuşuluyor. Buna göre kişiler belli yaşta bakım sigortasını yaptıracak, prim ödeyecek, devlet de katkı sağlayacak, yaşlılık dönemi geldiğinde evde ya da bakımevinde oluşacak giderler sigorta havuzundan karşılanacak. Dediğim gibi bunlar henüz plan, program aşamasında.