Kocaeli yangını ve sigortasız çalışanların hakları

Dilovası’nda altı çalışanın hayatını kaybettiği, yedi çalışanın da yaralandığı yangın sonrası sigortasız çalışanların hakları bir kez daha gündeme geldi. Sigortasız çalışanlar, işyeri kazası sonrasında vefatı ya da sakat kalmaları halinde ne gibi haklara sahipler? İşte detaylarıyla haklar ve yapılabilecekler...

KOCAELİ’DE yaşanan yangın faciası, kayıtdışı istihdam sorununu bir kere daha ortaya çıkardı. Dilovası’nda, kozmetik fabrikasında çıkan yangında ikisi çocuk altı kişi hayatını kaybetti, yedi kişi de yaralandı. Olay sonrası da ölenlerin ve yararlananların sigortasız çalıştırıldığı ortaya çıktı. Yangının çıktığı kozmetik fabrikasının –ki buraya ne kadar fabrika denirse artık- sahipleri de yurtdışına kaçarken tutuklandılar.

Bu facia, sigortasız çalışanların hakları, sigortasız çalışıp da kaza geçiren ve hayatını kaybedenlerin yakınlarının hakları konusunu tekrar gündeme getirdi. Hemen belirteyim; son verilere göre 9 milyonun üzerinde kişi sigortasız çalışıyor. 9 milyon kişi, hiçbir sosyal güvenlik hakkı olmadan çalışıyor demek daha doğru. Haktan da kastım; primlerinin ödenmemesi, emekli olamamaları veya devletin sunduğu sağlık hizmetlerinden yararlanamamaları değil. Onlar da önemli ama Kocaeli’ndeki

gibi sigortasız çalışıp da iş

kazası geçirme, sakat kalma ve hayatını kaybetme risklerine karşı hiçbir güvencelerinin olmaması daha önemli.

İŞ KAZASINDA NE OLACAK?

Peki, sigortasız çalışanlar iş kazası geçirir ya da kazada hayatını kaybederlerse hem kendilerinin hem de yakınlarının hakları neler? Önce, sıkça rastlandığı için iş kazasından bahsedeyim.

Sigortasız çalışıp, iş kazası geçiren işçinin tüm tedavi giderleri SGK tarafından ödeniyor. Sigortasız işçinin, meslek hastalığı sonucu alması gereken gelir ve ödenekler de aynı şekilde SGK tarafından ödeniyor. Sonrasında SGK, sigortasız işçi için ödediği tedavi giderleri ve ödenekleri işverenden hukuk yoluyla alıyor (rücu ediyor). Eğer sigortasız işçi, iş kazası nedeniyle sakat kalır ve bu sakatlık da kalıcı olur ise SGK, kendisine iş göremezlik ödeneği ödüyor. SGK, ömür boyu ödeyeceği bu ödeneği de yine işverenden peşin değeri üzerinden alıyor. Yani iş kazalarında, sigortasız işçiler de sigortalı işçiler gibi sosyal güvenceye sahipler.

YAKINLARA MAAŞ BAĞLANIR

Gelelim, iş kazası nedeniyle sigortasız çalışan işçinin hayatını kaybetmesi durumunda neler olacağına... Öncelikle, sigortasız işçinin ölümü halinde yakınları ya da bakmakla yükümlü olduğu kişiler, kısacası geride kalanlar işverene maddi, manevi tazminat talebinde bulunabiliyorlar. Hayatını kaybeden işçinin hak sahiplerine kısa vadeli sigorta kollarından aylık bağlanıyor ve geride kalanlara destekten yoksun kalma tazminatı ödeniyor. Ayrıca hayatını kaybeden sigortasız işçinin hak sahipleri genel sağlık sigortası kapsamına alınıyor. Tabi tüm bu ödemelerin hepsini SGK, işverenden hukuk yoluyla alıyor.