Sanatçının performansına dayalı bir gölge oyunu olan Karagöz; Hacivat ve Karagöz arasında geçen karşılıklı komik diyaloglar ve atışmalara dayanıyor. Güldürü özelliği ise kelime oyunları, danslar ve hareketlerle sağlanıyor.

Karagöz ve Hacivat oyunları 4 bölümden meydana geliyor: Giriş (Mukaddime), Diyalog (Muhavere), Oyun (Fasıl), Bitiş (Etilog)

Girişte ‘nareke’* çalınarak, ilk başta göstermelik bir tasvir olarak perdeye yansıtılan ev ya da bitki yukarı doğru çekilir ve Hacivat perdenin sol tarafından gelerek semai ve ardından perde gazelini okur. Ardından Karagöz’ ü sahneye çağırır ve Karagöz gelir.

Diyalog bölümü ise; Karagöz ve Hacivat’ ın birbirlerine bilmece sordukları, yani oyunun nasihat verici özellik taşıyan bölümü.

Oyun bölümünde; Çelebi, Tiryaki, Beberuhi. Tuzsuz Deli Bekir, Efe, Arap Efe, Zeybek, Matiz, Sarhoş, Külhanbeyi, Kopuk gibi diğer karakterler sahneye gelirler ve oyun başlar.

Bitiş bölümünde, Hacivat, Karagöz’e; “Yıktın perdeyi eyledin viran, varayım sahibine haber vereyim heman” diyerek, oyunun bittiğini söyler. Ve tüm tasvirler sahneden çekildikten sonra, çengi gelir ve müzik eşliğinde oynar.

Oyunun bilgiç karakteri olan Hacivat, Medrese eğitimi almıştır. Arapça ve Farsça bilir ve konuşmalarında Arapça ve Farsça kelimeleri sıkça kullanarak bilmişlik yapar. Kurnazdır; başı belaya girse de, her zaman kurtulmanın yolunu bulur.

Hacivat’ ın tam tersi olan Karagöz ise; cahil, eğitimsiz ve kabadır. Cahil cesareti diyebileceğimiz bir cesarete sahiptir. Hacivat’ ın ağdalı cümleleriyle dalga geçer. Lâfını esirgemeyen, her şeye karışan meraklı bir tiptir.

Osmanlı döneminden günümüze kadar gelen Karagöz ve Hacivat oyunları, her ne kadar günümüzde popülerliğini kaybetmiş olsa da hâlâ varlığını sürdürüyor,

Bursa Büyükşehir Belediyesi işbirliği ve UNIMA* Türkiye Millî Merkezi' nin desteğiyle Bursa Kültür Sanat Vakfı (BKSTV) tarafından düzenlenen 21. Uluslararası Karagöz Kukla ve Gölge Oyunları Festivali’ nde 11’ i ulusal, 10’ u yabancı toplam 21 ekip yer alıyor. Bir kültür köprüsü oluşturan Festival; Bursalılar’ a, farklı kültürlere ait kukla ve gölge oyunlarını keşfetme olanağı sunuyor.

14-23 Kasım 2025 tarihlerinde gerçekleşecek Festival kapsamında Arjantin, Bosna-Hersek, Meksika, İran, Yunanistan, Fransa, Endonezya ve Guatemala gibi ülkelerden sanatçılar kente konuk olarak kendi kültürlerinden kukla oyunlarını sahneleyecekler. Bu yıl farklı ülkelerden daha fazla katılım sağlanması amacıyla yeniden tasarlanarak 9 güne uzatılan köklü Festival’ in merkezi Atatürk Kültür Merkezi Merinos Yerleşkesi olurken; Tayyare Kültür Merkezi, Podyum Sanat Mahal ve Karagöz Müzesi de de farklı etkinliklere ev sahipliği yapacak. Yaklaşık 100 sanatçı, eğitmen ve uzmanın katılacağı Festival’ de; temsillerin yanı sıra her yaştan bireye uygun atölye çalışmaları, söyleşi, yuvarlak masa toplantısı ve çalıştay da gerçekleşecek. Karagöz’ ü gelecek nesillere taşımaya büyük önem veren Festival kapsamında, çocuklar için özel etkinlikler de yer alacak.