HAPİS CEZASI DA VAR

- Peki ya ceza davası? FSEK 71’e göre hapis cezası da alabilirler mi?

FSEK’in 71. maddesi, hak sahibinin izni olmaksızın bir eseri umuma ileten kişiler hakkında 1 yıldan 5 yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörür. Yine de ceza hukukunun temelinde “kast” unsuru yatar. Bir düğün videosu paylaşıp anı ölümsüzleştirmek isteyen bir çifti, sanki korsan film sitesi kurmuş bir suçlu gibi 5 yıl hapisle yargılamak vicdanları yaralayabilir. Paylaşımı çift değil 3. kişiler yapmışsa bu kişilerin sorumluluğuna değil, paylaşanların sorumluluğuna gidilir.

- Yargıtay’ın bu konudaki yerleşik kararlarına göre durum nedir?

İnternetteki paylaşımları “umuma iletim” olarak tanımlıyor ve bu hakkın eser sahiplerinden izinsiz kullanımını suç sayıyor. Aynı şekilde bir eserin izin alınmadan internette paylaşılmasını sanatçının maddi ve manevi haklarına saldırı olarak görüyor. 

NE BİLSİN ELLER’

Konservatuvar mezunu Hasan Başkaya ve amatör olarak şarkı söyleyen memur Öznur Başkaya, 2023 yılı Haziran ayında dünyaevine girdi. Başkaya çifti, düğünlerinde Ankaralı Coşkun’a ait ‘Ne Bilsin Eller’ şarkısını söyleyerek davetlilerden büyük alkış aldı. Şarkı söyledikleri video, sosyal medyada özellikle de düğün sayfalarında paylaşıldı. Video kısa sürede viral oldu. Müzik öğretmeni Hasan Başkaya daha sonraki gelişmeleri şöyle anlattı:

ÖNCE TEBRİK ETTİ SONRA PARA İSTEDİ

“Eşim amatör olarak söyledi. Gelinliğiyle şarkı söylemesi çok dikkat çekti. Kendi hesabım 1500 beğenide kaldı ama farklı hesaplar milyonlara ulaştı. Videonun ilk paylaşıldığı günlerde Ankaralı Coşkun alkış emojisi bırakarak tebrik etti. Hatta ‘Hakkını helal et abi, izinsiz söyledik’ şeklindeki yorumuma da yanıt verdi. Bir süre sonra soruşturma açılacağını söyledi ve attığı yorumu sildi. Biz videodan hiçbir maddi kazanç sağlamadığımızı belirterek ifademizi verdik. Uzlaşmacı, bizden 300 bin lira istediğini iletti. Bu rakama çok şaşırdık. Ben hayatımda böyle bir para görmedim.”

YARGILANMAMAK İÇİN NE YAPMALI

Telif ihlalinden sanık olmamak için ne yapmak gerekiyor?

En güvenli yol, teknolojinin sunduğu lisanslı araçları kullanmaktır:

Platform araçlarını kullanın: Instagram veya TikTok’ta hikâye atarken videonun üzerine müziği kendi dosyanızdan eklemek yerine, uygulamanın kendi “Müzik” kütüphanesini veya çıkartmasını kullanın. Bu platformlar MESAM ve MSG gibi meslek birlikleriyle lisans anlaşmalarını çoğunlukla yapmış oluyorlar. Eserden parçalar içeren bir paylaşım yapmak istiyorsanız yalnızca kapalı gruplarda bunu paylaşmalısınız.

Cover (yorum) videoları: YouTube’a kendi sesinizle bir şarkı yükleyecekseniz, sistemin “Content ID” (İçerik Kimliği) uyarısına dikkat edin. Hak sahipleri genellikle reklam gelirine el koymayı tercih eder. İçerik yükleyenlerin “Gelire Kapalı” kalmayı kabul etmesi halinde hak sahipleri dava açmayabilirler. Ancak bu takdir eser sahiplerine kalmış.

İzin alın: Eğer ticari bir iş yapıyorsanız veya çok takipçili bir hesapsanız mutlaka izin almalısınız.

İLGİNÇ TELİF HADİSELERİ

TIR şoförü Salim Kalfa’nın, Kazım Koyuncu şarkısı paylaşımı ve Ali Çapar’ın Şalvar Davası filminden sahne paylaşımı da telif ihlali mi?

 KAZIM KOYUNCU ŞARKISI: Salim Kalfa, 1 dakikalık videosuna Kazım Koyuncu şarkısını eklemiş. Hukuken bu, eseri izinsiz olarak başka bir içeriğe senkronize ederek “işlemek” ve “umuma iletmek” olarak değerlendirilir. İzin almadığı için mali hakları kullanma yetkisine sahip olan mirasçılar haklı olarak dava açabilir. 

 ŞALVAR DAVASI SAHNELERİ: Ali Çapar da bir filmden sahneler paylaşmış. Film sahneleri de kanunumuzla eser koruması altındadır. Ancak öncelikle burada devreye girmesi gereken “Uyar-Kaldır” sistemidir. Hayran sıfatıyla şahsi paylaşım yapan bir vatandaşı doğrudan ağır ceza tehdidiyle yüz yüze bırakmak telif hukukunun amacını “sanatı teşvikten” çıkarıp, “korku yaratmaya” dönüştürebilir.” 😑