ÇÖZÜM DENGELİ DÜZENDE

Bu konuda sizce çözüm ne olabilir?

Sanatçıları korumak aynı zamanda sanat üretimini teşvik eder. Caydırıcı cezalandırmaların olmaması bütün birikimi ve emeğini sanat üretimine adamış sanatçıların mali sıkıntılar yaşaması ve yeni eserleri üretmekten kaçınmaları gibi bir sonuç doğurabilir. Burada hem sanatçıların haklarını sıkı sıkıya korumak hem de gelir elde etmeksizin adil kullanım kapsamında şahsi ve kısa paylaşımlar yapan kişilerin mağdur olmamasını sağlamak arasında bir denge kurulmasına ihtiyaç olduğunu düşünüyorum. Bu da platformların gelirleri şeffaf ve tatmin edici şekilde eser sahiplerine aktardıkları ve işletmelerin meslek birliği anlaşmalarını eksiksiz olarak tamamladıkları bir düzende mümkün olabilir.”

Avukat Karabayraktar’ın son bir uyarısı var: “Dijital dünyada ‘paylaş’ tuşuna basmak çok kolay olsa da, hangi içeriği hangi platformda ne şekilde paylaşabileceğini ve bunun sonuçlarını bilmeyenler için hukuki ve cezai yaptırımlar oldukça ağırdır. Dikkat edin.”

ABD’DE NASIL

“Önce yasalarımızda olmayan ‘Uluslararası adil kullanım’ kavramını değerlendirmek gerekir. ABD’de de eser sahipleri izinsiz paylaşımlar için dava açabiliyor. Ancak, mahkemeler öncelikle paylaşılan içeriğin ‘adil kullanım’ kapsamında olup olmadığına bakıyor. Eğer paylaşım yorum, eleştiri veya dönüşüm içeriyorsa, parçanın bütünü değil kısa bir kesitinden ibaretse, genellikle bu ‘adil kullanım’ kapsamında değerlendiriliyor. Ama eserin tamamının yahut önemli bir kısmının izinsiz kullanılması ticari amaç güdülmesi dolayısıyla müzik eseri sahiplerinin maddi haklara zarar verilmesi durumunda ihlal tespiti yapılarak dava açılabiliyor.”

AVRUPA’DA NASIL

“ABD’deki ‘adil kullanım’ gibi geniş bir koruma, Avrupa’da da yok. Yani, AB’de de izinsiz kullanım teorik olarak ihlal. Ama pratikte Avrupa, bu konudaki sorumluluğu bireyden çok platformlara yüklüyor. Dijital Tek Pazar Direktifi sonrasında Instagram, TikTok ve YouTube gibi dev platformlar kendi kullanıcıları adına lisans almak, telifli içerikleri filtrelemek ve gerekirse içerikleri otomatik olarak engellemek zorunda. Bu yüzden Avrupa’da bir vatandaşın kişisel hesabından yaptığı böyle bir paylaşım yüzünden dava edilmesi oldukça istisnai; hak sahipleri genelde kullanıcıya değil doğrudan platforma gidiyor. Hayatın olağan akışı içinde amatör nitelikteki bu tip paylaşımlar genelde ‘kaldırma’ düzeyinde çözülüyor, müzik eseri sahibinin hakkı olan gelirleri toplayarak onların mali haklarına zarar vermeyen kişiler ağır tazminat yüküyle karşı karşıya kalmıyor.”🤫