TAMAMI ÖDENMİYOR HAZİNE’YE GERİ DÖNÜYOR

Devlet katkısı konusunda hemen hemen kimsenin bilmediği bir veriyi de paylaşayım. Malum, sistemde 3 yıl kalanlar devlet katkısının yüzde 15’ini, 6 yıl kalanlar yüzde 35’ini, 10 yıl kalanlar yüzde 60’ını ve 10 yıl ile birlikte 56 yaşını dolduranlar katkının tamamını almayı hakediyor. Bu sürelere takılıp da sistemden ayrılanlar hesaba katıldığında, devletin kişiler için yatırdığı katkıların yüzde 58’i Hazineye geri dönüyor. Şöyle anlatayım, 2026 yılında BES için ayrılan 132 milyar TL’nin tamamı ödenmiyor, yüzde 42’si ödeniyor, kalan yüzde 58’i yeniden Hazineye geri dönüyor; üstelik değerlenmiş haliyle.

Eminim birileri, ‘sistemin devlet katkısı dışında cazibesi yok mu?’ diyecektir. Elbette var. Tasarruflara getiri cazibesi var. Mesela 2025’te, BES fonlarının getirisi yüzde 48 ile altın hariç tüm yatırım enstrümanlarının üzerinde oldu. Yine son bir yıldaki getiriye baktığımızda BES fonları ortalama yüzde 54 ile mevduat, TÜFE, döviz sepeti, BIST-100’ün üzerinde getiri sağladı. Son 5 yılda ise BES’in yüzde 769 ile enflasyonun, dövizin ve mevduatın üzerinde getirisi oldu. Altını çizeyim, BES’te tasarruflara sunulan getiri yüksek ama bu işin lokomotifi devlet katkısıdır.

SİSTEME GÜVEN ZEDELENİR

Devlet katkısı düşürülürse ne olur? Birincisi, sisteme olan güven zedelenir; bu çok net. ‘Katkıyı yüzde 30’a çıkardınız, üç yıl sonra ne oldu da 20’ye düşürüyorsunuz?’ diye 18 milyon kişi sorgular ki, haklılar da. Güven zedelenirse, sistemden çıkışlar başlar, girişler azalır. Katkı tutarının düşürülmesi ile birlikte çıkacak söylentiler de bu işin tuzu biberi olur.

Peki, devlet katkısını düşürmeden ve sistemin itibarını, güvenilirliği zedelemeden çözüm üretilemez mi? Üretilebilir. Mesela, katkı, nakdi değil ayni olur. Zaten 10 yıl kalınıp, 56 yaşından sonra katkının tamamı hakediliyor. Yüzde 30’luk katkı kişinin hesabında gözükür ama şartları yerine getirip de hak ettiği zaman nakdi olarak ödenebilir. Mesela, sisteme girişlerde belirli bir yıla kadar katkı yüzde 30 olur ama belirli yıl ve yaştan sonra yüzde 25’e düşürülebilir. İstedikten sonra çözüm üretilir.

Altını bir kere daha çizeyim, BES’te devlet katkısını düşürmek hata olur, hele yüzde 20’ye düşürmek çok daha büyük hata olur.