Yeni senede emekli maaşınız kesilebilir

Soru: 2023 yılında emekli oldum. Emekli olmadan önce 2021 yılında bir buçuk yıl çalışmadım. Çalışmadığım dönemden kaynaklı sağlık prim borcu çıkardılar. Bu borcun emekli maaşımdan kesileceği söylendi. Böyle bir kesinti yapabilirler mi? Keseceklerse de maaşımın tamamını mı kesecekler? Tayfun M.

Cevap: Okuyucumun sorduğu sorunun benzerlerini çokça alıyorum. Hatta kimileri, ‘prim borcu olanı emekli etmiyorlar, hangi borçlar için emekli maaşından kesinti yapılacak’ diye de soruyor. Emekli maaşlarından kesinti yapılmasına imkân tanıyan yasa çıktı ve 1 Ocak 2026 (bugün) itibarıyla da uygulamaya girdi. Yasaya göre SGK’dan gelir ve aylık alanların, genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılığı veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin gecikme cezası; zammı ve borcu bulunan kişinin maaşından yüzde 25 oranını geçmemek üzere kesinti yapılarak tahsil edilecek. Kesinti sadece emekli maaşı alanlardan değil; sigortalının vefatı durumunda hak sahibi olan eş, çocuk, anne-babaya bağlanan ölüm aylıklarından, bir başka deyişle dul ve yetim aylığından da yüzde 25 oranında yapılacak.

Okuyucuların haklı olduğu taraf var; Bağkur kapsamındaki sigortalıların emekli olabilmeleri için prim borçlarının bulunmaması gerekiyor. Dolayısıyla bu kesimin genel sağlık sigortası prim borcu bulunmuyor ve Bağkur’lu olup emekli aylığı alanların maaşlarından böyle bir kesinti yapılmayacak. Ancak işçi statüsünde çalışanların (4/a), çalışmadıkları ve sigortasız oldukları dönemde genel sağlık sigortası primlerini kendileri ödemedilerse SGK’ya prim borçları var. Daha doğrusu SGK, bu şekilde olanlara prim borcu tahakkuk etti. Prim borcu olanlar emekli olabiliyor ve emekli maaşı alabiliyorlar. Yeni düzenleme, bu kişilerin geçmişteki prim borçları nedeniyle maaşlarından kesinti yapmaya imkân tanıyor. Okuyucum gibi geçmişte sağlık prim borcunuz varsa SGK, bu borçları emekli maaşınızdan kesecek. Bu kesinti maaşınızın yüzde 25’ini geçemeyecek. Eğer sigortalı vefat etmişse dul ve yetim aylığı alanlardan da bu kesinti yapılabilecek.

Yeni düzenleme ile sağlık sigortası prim borçlarının dışında Bağkur kapsamında sigortalılık statüsünden kaynaklanan prim borçları da kesilebilecek. Onu da şöyle anlatayım; Bağkur’lu sigortalının kendi borcu olmayabilir ama geçmişte yanında çalıştırdığı kişilerin prim borçları ödenmemiş olabilir. İşte bu borçlar için de emekli maaşından kesinti yapılabilecek. Bir kesim daha var; onlar da kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar. Bu kişilerin sigortalılık sürelerinden kaynaklanan prim borçları varsa yeni senede maaşlardan kesilerek, tahsil edilebilecek.

SAĞLIK SİGORTASI PRİM BORÇLARI SİLİNDİ

Soru: Eşimin 2018’in nisan ayından ve 2019’dan genel sağlık sigortası prim borcu bulunuyor. O dönem çalışmadı ve primleri de yatırmadık. Gelir testine girmek istedi ancak şartları yerine getirmediğini söylediler, biz de girmedik. Sağlık prim borçlarının silindiği söylendi. Bizim de borcumuz silindi mi? Halen borçlu görünüyoruz. Tahsin A.

Cevap: Genel sağlık sigortası prim borçlarının affına yönelik kanun Resmi Gazete’de yayımlandı. Kanunla, 1 Ocak 2016 tarihinden önceye ait olup ödenmemiş genel sağlık sigortası primleri ile gecikme cezası ve gecikme zammı gibi alacakların tamamının tahsilinden vazgeçiliyor. Kanunun yayımlanması ile birlikte genel sağlık sigortası prim borçları da silindi. Ancak bu af, 1 Ocak 2016 öncesi prim borcu olanları kapsıyor. Buna göre 1 Ocak 2016 tarihinden önce genel sağlık sigortası prim borçları terkin edildi. 25 Aralık 2025 tarihine kadar bu kapsamda ödenmiş olan primler iade edilmeyecek. 1 Ocak 2016 tarihinden sonra prim borcu olanların borçları duruyor ve SGK bunları tahsil ediyor. 2017, 2018, 2021, 2022, 2023 ve son olarak da 2024 yılı sonunda sağlık prim borçluları için aflar çıktı. 2023 yılındaki aftan, 1 Ocak 2014 öncesi GSS prim borcu olanlar yararlandırıldı. 2022 yılında çıkan af kapsamında da 5 bin liranın altında borçların tamamı silindi. 2024 yılındaki aftan da 1 Ocak 2015 öncesi borcu olanlar yararlandırıldı. Sizin durumunuzda bu aflardan hiçbirinden yararlanmamışsınız. Kanun gereği 1 Ocak 2016 öncesi borçlar silindiğinden bu aftan da yararlanamıyorsunuz😏