Sorular, cevaplar... Suriye’de ne oldu

Suriye’de 10 Mart Mutabakatı’nın uygulanması konusunda ayak sürüyen SDG, Suriye Ordusu’nun sahada ortaya koyduğu askeri kararlılığın ardından geri adım atarak ülkenin kuzeydoğusuna çekildi ve Şam ile 18 Ocak Mutabakatı’nı imzalamak zorunda kaldı. Suriye’de ortaya çıkan bu yeni tablo ne anlama geliyor?

1. Tam entegrasyon olacak mı?

10 Mart 2025’te Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile SDG lideri Mazlum Abdi, Şam’da el sıkışmış, doğu ve kuzeydoğu vilayetlerinin merkezi yönetime entegre olması konusunda anlaşmıştı. Ancak Abdi daha bölgeye geri dönmeden SDG içinden bazı unsurlar ‘merkezi bir yapı olmaz, adem-i merkeziyetçi bir yapılanma olmalı’ diyerek itiraz etmişti. Bir diğer konu ise SDG’nin Suriye ordusuna dahil edilmesiyle ilgili anlaşmazlıktı. SDG 3 tümen halinde, Şam ise SDG’nin bireysel olarak orduya katılımını talep etti. 18 Ocak Mutabakatı ise SDG'nin orduya bireysel entegrasyonunu öngörüyor.

2. YPG/PKK yapısı korunacak mı?

Önceki günkü uzlaşmanın 5’inci maddesi SDG’nin tüm askeri ve güvenlik unsurlarının güvenlik taraması sonrasında Suriye Savunma ve İçişleri Bakanlıkları’na bireysel olarak dahlini öngörüyor. 12’nci maddede ise SDG tüm yabancı PKK liderlerini ve unsurlarını Suriye dışına çıkarmayı taahhüt ediyor. Mutabakatın uygulanması halinde yeni Suriye’de YPG/PKK yapılanmasına bir yer kalmıyor gibi. Terör örgütü YPG/PKK’nın Suriye’de tehdit olmaktan çıktığı bir tablo Türkiye’nin ulusal güvenliği açısından da son derece önemli bir gelişme.

3. ABD, SDG’yi sattı mı?

ABD, terör örgütü DEAŞ ile mücadelede SDG’yi bir kara gücü olarak kullandı. Ancak ABD’li yetkililer arada yaptıkları açıklamalarda SDG ile işbirliğinin stratejik değil, taktik bir işbirliği olduğunu söylüyorlardı. ABD’de Trump yönetiminin iktidara gelmesi sonrasında Türkiye-Washington ekseninde ilişkilerin yeniden raya girmesiyle Suriye’de devlet bütünlüğünün korunması ABD tarafından da güçlü bir şekilde desteklendi. Bazı Amerikalı yorumcular dahil şimdi ABD’nin SDG’yi sattığı değerlendirmelerini yapıyor. Ancak Suriye’deki Kürt azınlığın da Kürtçe eğitim, Kürtçe’nin ulusal bir dil kabul edilmesi, Kürtlere eşit vatandaşlık gibi tarihi kazanımları söz konusu.

4. SDG nerede hata yaptı?

SDG’nin ademi merkeziyetçi bir yapıda ısrarcı olması, 3 tümen halinde orduya katılım gibi talepleri 10 Mart Mutabakatı sürecini akamete uğratırken gelinen noktada ise SDG müzakerelerin başlangıç noktasından daha da azına razı olmak zorunda kalmış oldu. SDG’nin uluslararası arenada yükselen Şam grafiğini göremediği gibi kendi askeri potansiyeliyle ilgili hatalı hesaplamalar yaptığı da söylenebilir. ABD’den beklediği desteği bulamadığında SDG geri adım atmışa benziyor.