80 yıllık ittifakın sonu

ABD’nin gerçekten Grönland’a ihtiyacı var mı?

Kısa cevap: Hayır, yok.

NATO ve AB üyesi Danimarka’ya bağlı Grönland’da ABD’nin İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana üssü var.

Üstelik NATO’ya bağlı Müşterek Sefer Gücü (JEF), Trump’ın dile getirdiği Rus ve Çin tehdidine karşı Kuzey Kutup Bölgesi’nden Atlantik’e inen hattı tutmuş vaziyette.

ABD isterse bu birimi kuvvetlendirerek caydırıcılığını artırabilir.

Ama plan farklı.

Grönland’a tam hâkimiyet ABD için üç açıdan kritik önemde.

- Alaska üzerinden Rusya’nın doğusunu tutarken Grönland ile Batı hattını da sınırlamış olacak.

- Buzulların erimesiyle en büyük jeopolitik savaşının yaşandığı Kuzey Buz Denizi’nde üstünlüğü ele geçirecek.

- Dünyadaki keşfedilmemiş gaz rezervlerinin yüzde 30’u, petrol rezervlerinin yüzde 13’ünün olduğu tahmin edilen bölgeyi alacak.

Peki bütün bunların bedeli ne olacak?

Avrupa’yla İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan 80 yıllık ittifakın sona ermesi...

Avrupa ile ABD, 1956’daki Süveyş Kanalı’nın Mısır tarafından millileştirilmesi sırasında yaşananları saymazsak hiç böyle karşı karşıya gelmedi.

O dönem ABD, Soğuk Savaş yıllarında ender görülecek bir şekilde Fransa ve İngiltere’ye karşı Rusya ile benzer çizgide durmuştu.

Bugün ise kriz çok daha derin.

İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana ABD ilk kez Avrupa’ya ait bir toprağı satın almak ya da işgal etmek istiyor.

Bu, NATO kurulduğundan bu yana Batı cephesinde yaşanan en büyük kopuş. Ancak şaşırtıcı değil.

ABD’nin geçen kasımda yayımlanan Ulusal Güvenlik Stratejisi’ndeki yol haritası gayet açık. O belgede Avrupa’daki zayıf liderliğin kıtanın sonunu hazırladığı yazıyor.

Belge, Grönland’ı ismen anmıyor. Ancak rakiplerin “stratejik açıdan hayati varlıklara ulaşımının engellenmesi” temel hedeflerden biri olarak görülüyor.

Bu mantığa göre zayıf Avrupa’nın elindeki Grönland bir egemenlik meselesi değil, ABD’nin stratejik hâkimiyetini engelleyen “düzeltilmesi gereken” bir sorun.

Şimdi Trump kendi bildiği doğrultuda ilerleyip “bu sorunu” düzeltmeye çalışıyor. Mali tekliften tehdide her türlü silah masada.

Normalde, Grönland’ın ABD tarafından ilhakına Kuzey Buz Denizi’ndeki en büyük rakibi Rusya’dan tepki gelmesi beklenir.

Ancak Trump yönetiminin Batı ittifakı tabutuna son çivisini çaktığını bilen Ruslar şu ana kadar Grönland’ı mesele etmiş gözükmüyor.

Aksine kenardan sakin sakin bir devrin sona ermesini izliyorlar. 

Trump dün sanal medya hesabından Grönland’a ABD bayrağı diktiğini gösteren yapay zekâ ile oluşturulmuş bir görsel paylaştı.