Mississippi ile Gönenli çiftçilerin kader ortaklığı

Bugünlerde ABD’de Mississippi ile Türkiye’de Edirne ve Balıkesir (Gönen, Manyas) çiftçilerini kara kara düşündüren ortak bir nokta var: ÇELTİK FİYATLARI...

ABD’den başlayıp, Türkiye’ye gelelim.

ABD başkanı dünyada kasırga gibi esiyor ama sanırım biraz da ülkesindeki çiftçilerin durumuna baksa iyi olacak. ABD’nin dört bir tarafından çiftçilerin ne kadar kötü durumda olduğuna ilişkin haberler yağıyor. Neredeyse tüm önemli ürünlerin fiyatları, yetiştirme maliyetlerinin altında. ABD basınındaki haberlere göre Mississippi’deki çiftçiler ise ülkede en kötü durumda olanlar. Mississippi deltasındaki en önemli ürünlerden biri olan pirinci bugünlerde neredeyse hiç kimse satın almıyor.

Hatta durum o kadar umutsuz görünüyor ki, Mississippi Çiftçiler Birliği Federasyonu’nun geçtiğimiz günlerde yaptığı bir toplantıda çiftçiler, depolarında bekleyen hasat edilmiş pirinci imha etmeleri için ödeme yapacak bir devlet programı fikrini bile ortaya attılar. 

Bu durum en son 1980’lerde yaşanmış ve o tarihlerdeki tarım krizi sırasında ABD Tarım Bakanlığı çiftçilere arazilerini boş bırakmaları ve büyük ürün fazlalıklarını azaltmaları için ödeme yaptığı dönemde uygulanmıştı.

Gelen haberlere göre Mississippi’deki pirinç de dahil olmak üzere tarla ürünlerinin değeri 2024’ten 2025’e yüzde 9 düştü ve çiftlik iflasları, henüz düşük seviyede olsa da, artış gösteriyor.

Türkiye’de de durum farklı değil. Çeltik üreticileri oldukça karamsar durumda. Edirne, Balıkesir, Çorum, Samsun önemli çeltik üretim bölgeleri olarak öne çıkıyor. Çeltik üreticilerinin bir bölümü kasım ayına kadar süren harman döneminde çeltiklerini satmışlar. Ancak çeltik üretiminin yüzde 60-70’e yakının hâlâ çeltik üreticisinin elinde olduğu belirtiliyor. Harmanda 40-42 TL olan baldo pirincinin kg fiyatı serbest piyasada 33-34 TL’ye kadar düştü. Yani harmandan sonra fiyat artar diye bekleyenler ters köşe oldu.

Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) ise 2026 yılı çeltik alım fiyatlarını geçtiğimiz günlerde bir açıklamayla duyurdu. Geçen yıl çeltik üretiminin, 2024’e göre yüzde 2.1 azalışla 998 bin ton olarak gerçekleştiği anımsatılan açıklamada, “Baldo grubu çeltikler için ton başına 40 bin lira (55 randıman), cammeo grubu için 38 bin lira (58 randıman), Osmancık grubu için ise 32 bin lira (60 randıman) fiyatla satın alınacaktır” ifadeleri yer aldı.