Bağışıklık sistemi tedavinin merkezine yerleşiyor

Bağışıklık sistemimizi kanserli hücrelere karşı alarma geçiren immünoterapi tedavilerinde son yıllarda önemli bir dönüşüm yaşanıyor. Örneğin bağışıklık sistemimizin doğal güvenlik görevlisi olan NK hücreleri giderek önem kazanıyor. Kemoterapiyse hâlâ kullanılıyor; immünoterapi ve akıllı ilaçların dahil olduğu kombine yöntemler de gelişiyor.

İmmünoterapi her geçen gün gelişiyor ve kanser hücrelerini bulup yok etmeye programlanmış yeni yöntemler de gün yüzüne çıkıyor. Klinik çalışmaları süren mRNA aşıları, NK hücrelerine eklenen CAR molekülü, tümörleri enfekte edip öldürebilen virüsler bunlardan sadece bazıları. ABD Jackson Laboratuvarı immünoloji uzmanı Prof. Dr. Derya Unutmaz ve Acıbadem Maslak Hastanesi tıbbi onkoloji uzmanı Prof. Dr. Özlem Sönmez hem immünoterapideki yenilikleri hem de kansere ilgili diğer önemli gelişmeleri anlattı.

İMMÜNOTERAPİDE NELER OLUYOR?

‘Bazı türlerde daha etkili’

Prof. Dr. Derya Unutmaz

- Kanserde immünoterapi tedavilerindeki en önemli gelişmelerden biri mRNA aşıları. Klinik çalışmaları sürüyor ama çok iyi sonuçlar vermeye başladılar. BioNTech şirketi bunun öncülüğünü yapıyor. Amerika Gıda ve İlaç İdaresi (Food and Drug Administration-FDA) kabul ederse 2026’da bu aşıların yavaş yavaş piyasaya çıkabileceğini düşünüyorum. mRNA aşıları bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanımasını sağlamak amacıyla yapılıyor.

- İmmünoterapideki diğer bir alan hücresel tedaviler. CAR-T hücreleri aslında genetiği değiştirilmiş, bağışıklık sistemimizdeki T hücreleridir. Bu alanda da önemli gelişmeler var. Bu tedavi bugüne kadar daha çok kanla alakalı kanserlerde etkiliydi. Şimdi de bizim katı tümör dediğimiz, kan dışındaki ortamlarda oluşan, meme ve beyin kanseri gibi durumlarda da etkisi gösterildi. İmmünoterapi artık birçok kanser türünün tedavisinde kullanılıyor. Bazılarında çok daha etkili, bazılarında az. Bunların tam sebeplerini bilmesek de immünoterapi alanında her geçen gün yenilikler yaşanıyor.

- ABD’li araştırma firması ImmunityBio geliştirdikleri yeni nesil immünoterapi yönteminin nadir görülen bir kan kanseri türü olan waldenström lenfoma hastalarında kemoterapisiz iyileşme sağladığını duyurdu. Bağışıklık sisteminin doğal ‘katil hücreleri’ni (NK hücreleri) kullanarak kanserle savaşmayı hedeflediler. NK hücrelerinin zaten doğal olarak kanseri öldürebilme kabiliyetleri var ama çok spesifik değiller. Onları mühendislik aracılığıyla geliştirmek mümkün. Yapılan bu çalışmada lenfomayı tanıyacak CAR molekülü NK hücrelerine konuyor. Bu NK hücreleri lenfoma hücrelerini tanıyor ve onları öldürebiliyor. Avantajı, modifiye edilerek birçok hastada kullanılabilmesi. Bu önemli bir özellik çünkü şu ana kadar T hücreleri hep aynı hastadan çıkarılıp modifiye ediliyor ve tekrar hastaya geri veriliyordu. Bu işlemin yaklaşık yarım milyon dolar maaliyeti oluyor. Ama NK hücresi bir kişiden alınıp birçok kişiye uygulanabilir.🤫