‘Somut sonuçlar vermeye başladı’

Prof. Dr. Özlem Sönmez

- Kanser tedavisinde artık yalnızca tümörü hedef almak yeterli görülmüyor. Bağışıklık sisteminin kendisi günümüzde tedavinin merkezine yerleşmiş durumda. Dolayısıyla immünoterapide son yıllarda önemli bir dönüşüm yaşanıyor. Hücresel tedaviler bunlardan biri. Tümör infiltre eden lenfosit (TIL) tedavisinde tümörle savaşmış bağışıklık hücreleri hastadan alınarak güçlendiriliyor ve tekrar vücuda veriliyor. Sitokinle uyarılan öldürücü hücrelerse (CIK) kanser hücrelerini tanıyıp yok edebilen güçlü bağışıklık hücrelerini bir araya getiriyor. Bu hücresel tedaviler özellikle organlarda kitle yapan (solid tümörler) kanser türlerinde somut klinik sonuçlar vermeye başladı.

- Önümüzdeki dönemde doğru hastaya doğru kombinasyonu seçme yaklaşımının güçleneceğini öngörüyoruz. Kombinasyon tedavileri bugün immünoterapinin en hızlı gelişen alanı. Örneğin, immünoterapi kemoterapiyle birlikte kullanılıyor. Kemoterapinin tümör yükünü hızla azaltması ve bağışıklık sistemini uyarıcı etkisi, immünoterapinin etkinliğini arttırabiliyor. İmmünoterapi hedefe yönelik akıllı ilaçlarla birlikte de veriliyor. Bu, özellikle tümör çevresini bağışıklık sistemine daha duyarlı hale getiriyor. Mesane kanserinde kullanılan kombinasyonlar bunun güçlü örneklerinden.

- İmmünoterapilerin güçlü sonuçlar verdiği kanser türleri arasında melanom, akciğer kanserinin bazı alt grupları, böbrek, mesane ve bağışıklık sistemine doğal olarak daha duyarlı olan bazı özel tümör tipleri var. Bağışıklık sisteminin tümör çevresinde yeterince aktif olmadığı bazı kanser türlerinde immünoterapi tek başına yeterli olmayabiliyor. Over (yumurtalık) kanseri buna örnek verilebilir. Bu tür hastalıklarda kombine tedavi yaklaşımları araştırılıyor.

- Türkiye’de immünoterapiler uygun hastalarda ve geri ödeme kriterleri karşılandığında devlet hastanelerinde de uygulanıyor. Bunun mümkün olup olmaması, ilacın geri ödeme kapsamında olması ve hastanın klinik özelliklerine bağlı.

Akıllı ilaçlarda durum ne?

Kanser tedavisinde akıllı ilaçlar çok iyi ilerliyor. Yan etkisi çok daha az, epeyce de yaygınlaştı ama kısıtlı kanser türlerinde kullanılabiliyor. Kanser tipinin mutasyonuna göre yapılıyor. Bir akıllı ilaç belirli bir reseptöre etki edebiliyor, hepsinde kullanılamıyor. Ama bu mutosyonlar artık bilindiği için farklı kanser hücrelerine karşı da akıllı ilaçlar geliştirilmeye başladı. Bu konuda yapay zekâ çok kullanılıyor. Önümüzdeki bir-iki yıl içinde önemli gelişmelerin olacağını tahmin ediyorum. (Prof. Dr. Derya Unutmaz)

Kemoterapinin devri kapanır mı?

- İmmünoterapi ve diğer tedaviler yavaş yavaş kemoterapinin yerini alabilir. Kemoterapinin çok yan etkisi var. Onun yerine bazı radyoterapi tiplerinin bile yan etkisi daha az olabiliyor. Çünkü lokal olarak veriliyor. Tabii kemoterapi bazı kanser türlerinde hâlâ kullanılıyor. (Prof. Dr. Derya Unutmaz)

- Bazı hastalarda immünoterapi sayesinde kemoterapi ihtiyacı azalabiliyor, hatta ortadan kalkabiliyor. Kemoterapi daha bilinçli, seçici ve çoğu zaman kombine biçimde kullanılmaya devam ediyor. (Prof. Dr. Özlem Sönmez)🤨