Dünya Sağlık Örgütü ilk kez açıkladı… Her 10 kanser vakasından 4’ü önlenebilir

Dün, Dünya Kanser Günü’ydü ve elbette bir meme kanseri “survivor” olarak atlayacak değildim. Zira “kanser” dediğimde, “Ailemde yok!” gibi şahsi kandırmacalarla bunun bizim başımıza değil de bir başkasının başına gelebileceğini düşünme eğilimi içindeyiz genelde. Bu konuda toplumsal bir farkındalığımız olduğunu da düşünmüyorum. Öyle ki meme, rahim ağzı ve bağırsak kanserlerinin erken tespiti için Türkiye genelinde, 364 Kanser Erken Teşhis Tarama ve Eğitim Merkezinde (KETEM) ücretsiz, sıra beklemeden tarama ve testler yapılıyor ama katılım çok düşük. Aslında daha en başından kansere yakalanmamak ve çevresel riskleri elimine etmek önemli. Fakat bu konuda da eksiğiz. Dünya Sağlık Örgütü’nün yayımladığı rapor, bunu ilk kez net bir şekilde ortaya koydu. 2022’de teşhis edilen yeni kanser vakalarının yüzde 37’sinin, yaklaşık 7.1 milyon vakanın aslında önlenebilir olduğu ortaya çıktı. Yani 10 kişiden 4’ü alınacak önlemlerle pekâlâ kansere yakalanmayabilirdi. Nasıl mı? Bakalım.

YAŞAM TARZINIZ VE YAŞADIĞINIZ COĞRAFYA KANSER SEBEBİ OLABİLİR

Kanser; aile öyküsü (genetik miras) ve genetik mutasyonlar gibi kişilerin kendi kontrolünde olmayan faktörlerden kaynaklanabildiği gibi, “çevresel faktörler” dediğimiz; hareketsizlik, obezite, kilo sorunları, beslenme alışkanlıkları, tütün ve mamulleri- alkol tüketimi, hava kirliliği, radyasyon maruziyeti, Hepatit B ya da HPV gibi virüsler, enfeksiyonlar sebebiyle de oluşabiliyor. Ancak bugüne kadar aslında değiştirilebilir olan bu “çevresel faktörler” ile alakalı net veri yoktu elimizde. Artık var!

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı’nın (IARC) son raporuna göre, 2022’de teşhis edilen yeni kanser vakalarının yaklaşık yüzde 37’si (yaklaşık 4’te biri) önlenebilir risk faktörleriyle doğrudan bağlantılı. Yani kansere yakalanma ihtimalinin yüksekliği yaşam tarzınız, işiniz ve yaşadığınız coğrafya ile doğrudan ilişkili. 185 ülke ve 36 kanser türünden elde edilen verilere göre, akciğer, mide ve rahim ağzı kanseri, önlenebilir kanser vakalarının neredeyse yarısını oluşturdu.