Gizli zam yapanlar mercek altında

Resmî Gazete’de yayımlandı, 31 Ocak itibarıyla kuver, masa ve servis ücretleri yasaklandı. Ancak bazı işletmelerin yüzde 15’e varan bu bedelleri fiyata yansıtarak, menüye ‘gizli’ zam yapması üzerine Ticaret Bakanlığı harekete geçti. “Haksız fiyat artışı” kriterine takılan Michelin yıldızlı bir işletmeye 2 milyon TL’ye yakın idari para cezası kesileceğini duyurdu. İşletmeler sıkı denetim altında. Öte yandan ‘zorunlu’ bahşişin kalkmasıyla birlikte bazı işletmeler ‘gönüllü’ bahşiş uygulamasına başladı. Gelin nedir bu ‘gönüllü’ bahşiş ve ‘gizli’ zam yapanları nereye şikâyet edeceğiz bakalım.

‘ZORUNLU’ BAHŞİŞ VE KUVER EKONOMİK DEĞİL AHLAKİ BİR SORUNDU

“Yahu adı üzerinde bahşiş! Zorunlu olur mu? Eğer hizmetten memnunsan, gönlünden de kopuyorsa bütçenin uygun olduğu ölçüde verirsin” diyerek son söylenmesi gerekeni başta söylüyor Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) Başkanı Aydın Ağaoğlu ve ekliyor: “Yaşanan sorun, ticari ya da ekonomik değil tamamen ahlaki.”

Ticaret Bakanlığı bir süredir fiyat etiketlerinde yaşanan fahiş artışlar üzerine çalışıyordu. Önce, 1 Ocak 2024 itibarıyla Fiyat Etiketi Yönetmeliği’nde değişikliğe giderek restoran ve kafelerin girişine tüketicilerin kolaylıkla görebileceği ve okunabilir olacak şekilde fiyat listelerinin asılması zorunluluğu geldi.

YASAYI SUİİSTİMAL ETTİLER

 TÜKONFED Başkanı Ağaoğlu, “Böylelikle, tüketici daha restorana girmeden, yemeğinin son fiyatını bilecekti. Ama bazı işletmeler kuver, masa ücreti, zorunlu bahşiş gibi ekstralarla uygulamayı suiistimal ettiler” diyor ve şu örneği veriyor:

“Diyelim, kapıda ‘çorba 100 TL’ yazıyor, cebinizde de tam para var. Afiyetle içiyorsunuz. Ama hesap bir geliyor, bahşiş ve kuverle 150 lira. İyi de ben sadece çorba içtim, cebimde de 150 lira yok. İşte tüketicinin öngöremediği bu ve benzeri hesapların önüne geçmek için ‘zorunlu’ servis, kuver ve masa ücreti gibi ekstralar 31 Ocak’ta resmî gazetede yayımlanan başka bir yönetmelikle yasaklandı.”

ÖDEMEK ZORUNDA DEĞİLSİN

“Yasaklanmamış olsaydı bile, hatırlatmak isterim ki, Tüketici Koruma Kanunu’nun 6. maddesi ‘bir mal ya da hizmetin satışı sırasında tüketiciyi başka bir mal ya da hizmet almaya zorlayamazsın’ der. Nasıl gömlek alırken ceket alman için kimse zorlayamazsa, çorba içtin diye salata ya da ekmek yemeye, su içmeye ya da yemeğinizi yediğiniz masa için para ödemeye sizi zorlayamazlar. Hizmeti sunan garsona da ‘işini yaptı’ diye ‘zorla’ bahşiş vermek zorunda değilsiniz. Yine Tüketici Kanunu 7. maddesi, ‘Özellikle sipariş edilmeyen mal ya da hizmetle alakalı işletmeler tüketici aleyhine bir hak öne süremez. Tüketicinin sessiz kalması ya da sunulan ürünün/ hizmetin tüketilmiş olması da ‘kabul’ beyanı olarak yorumlanamaz’ demekte. Ama uygulanmıyordu.”