Ortadoğu’da ince ip: Umman masası nereye gidiyor

ORTADOĞU yine bir eşiğin üzerinde.

Maskat’ta diplomasi masası kuruluyor.

Aynı saatlerde Doğu Akdeniz’de askeri hareketlilik artıyor.

Washington “görüşmeler sürecek” diyor.

Tahran “kırmızı çizgilerimiz net” mesajı veriyor. Tel Aviv ise kapsam genişlemezse sürecin eksik kalacağını savunuyor. Üstelik Netanyahu ABD’ye gidiyor.

Sorulması gereken soru şu: Bu yeni diplomasi gerçekten bir çözüm arayışı mı, yoksa tarafların zamana oynadığı kontrollü bir gerilim mi?

Umman’daki ABD–İran teması teknik olarak bir “yeniden başlama”. Ama stratejik olarak bir güven testi. İran yalnızca nükleer programı konuşmak istiyor. ABD daha geniş bir dosya açmak istiyor. İsrail ise balistik füze kapasitesi ve bölgesel milis ağının masaya girmesini şart görüyor.

Bu üç yaklaşım arasındaki mesafe kapanmadan gerçek bir anlaşma zor.

Taraflar masadan kalkmasa da, masanın sınırları tartışmalı. Eğer kapsam genişlerse İran masadan kalkabilir. Eğer kapsam dar kalırsa İsrail devreye girer.

İşte ince ip tam burada.

İSRAİL NEDEN RAHATSIZ

İsrail’in güvenlik perspektifi şu: Nükleer kapasite sınırlansa bile füze altyapısı ve vekil güçler devam ederse tehdit sürer. Bu nedenle İsrail, diplomasi sürerken askeri opsiyonun masada kalmasını istiyor.

ABD’NİN İKİ KANATLI STRATEJİSİ

Washington’un yaklaşımı çift yönlü gibi görünüyor. Diplomasi açık. Ama caydırıcılık aktif. Bölgede askeri varlık artırıldı.

Mesaj hem İran’a hem İsrail’e: “Süreç bizim kontrolümüzde.”

ABD şimdilik savaşı başlatmak istemiyor. Ama savaşa hazırlıksız görünmek de istemiyor.

TÜRKİYE NEREDE DURUYOR

Ankara iki çizgiyi koruyor:

- İran’a dış müdahaleye karşı.

- Nükleer meselenin diplomasiyle çözülmesinden yana.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın son açıklamalarında “bölgesel istikrar” vurgusu öne çıktı. Türkiye’nin İstanbul formatı önerisi vardı. Masada Umman öne çıktı. Ama Ankara devre dışı değil. Türkiye hem Washington’la hem Tahran’la konuşabilen az sayıdaki ülkeden biri. Bu bir avantaj. Ama aynı zamanda hassas bir denge.

GERÇEK FOTOĞRAF

Şu an gördüğümüz tablo bir “anlaşma süreci” değil. Bir “gerilim yönetimi” süreci. Kimse geri adım atmış görünmek istemiyor. Bu nedenle diplomasi var. Ama askeri hazırlık da var.😑