YENİ DÖNEMİN PETROLÜ GİBİ

DÜNYANIN en güçlü işlemcilerini üreten Amerikan teknoloji şirketi Nvidia’nın Ermeni diasporasına yakın Firebird şirketi ile birlikte Ermenistan’a bölgenin en büyük YZ üssünü kurması yolunda ilerleme sağlandı.

Günümüzde yapay zekâ teknolojisine yeni dönemin elektriği gibi her alana sirayet edecek bir teknoloji gözüyle bakılıyor. Yapay zekâ teknolojisinde üstünlük sağlamanın hem ekonomik hem de ulusal güvenlik açısından katma değerinin çok yüksek olacağı hesapları yapılıyor.

Bu bağlamda Ermenistan’da kurulması hedeflenen 50 bin GPU kapasiteli fabrikanın dünyanın en büyük 5 yapay zekâ altyapısından biri olması bekleniyor.

NÜKLEER GÜCE YATIRIM

ERMENİSTAN, Azerbaycan gibi petrol ve doğalgaz zengini bir ülke değil. Erivan şimdi geleceğin petrolü gözüyle bakılan yapay zekâ kapasitesiyle uluslararası arenada rol almaya hazırlanıyor.

Vance ile imzalanan nükleer enerji anlaşmaları da aslında bu planı destekliyor. Çünkü orta ölçekli yapay zekâ üsleri neredeyse küçük bir kent kadar enerji harcıyorlar. Enerji fakiri bir ülke olan Ermenistan ise açığı nükleer enerjiyle kapatmayı planlıyor. Ziyaret sırasında 9 milyar dolarlık nükleer enerji anlaşması da yapıldı.

Ermenistan’ın amacı Türkiye sınırındaki Metsamor nükleer santralının yerine yenisini inşa etmek ve yeni nesil reaktörlerle enerji ihtiyacını telafi etmek.

ZENGEZUR VE TRIPP

TABİ Vance’in gezisinin bir diğer ayağını da Azerbaycan ile Türkiye sınırındaki özerk bölgesi Nahçıvan arasında inşa edilmesi beklenen TRIPP (Trump Uluslararası Barış ve Refah Rotası) koridoru oluşturdu. Ağustos ayında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Ermenistan Başbakanı Paşinyan’ı Beyaz Saray’da barıştıran ABD Başkanı Trump da bu projeye büyük önem atfediyor.

İran sınırına paralel olarak Ermenistan toprağı üzerinden geçerek Azerbaycan’ı Nahçıvan’a ve Türkiye’ye bağlayacak 42 km’lik transit koridorun Orta Asya’yı Avrupa’ya bağlayan Orta Kuşak hattının kritik bir ayağını teşkil etmesi bekleniyor. İran ve Rusya’nın etkisine karşı da bir hamle olan bu güzergâhın ticaret, lojistik, fiberoptik ve enerji altyapısında stratejik bir rol üstlenmesi öngörülüyor.

Nitekim ocak ayında Washington ve Erivan, ABD’nin TRIPP’in hayata geçirilmesi için kurulacak şirketin ana hissedarı olması konusunda anlaşmıştı. Azerbaycan da ulusal bütünlüğünün sağlanması; Türkiye ve Avrupa’ya bağlantı imkânı nedeniyle TRIPP’e olumlu yaklaşıyor.

RUSYA VE ÇİN’İN TAVRI

TRUMP yönetimi geçen kasım ayında hazırlanan Ulusal Güvenlik Strateji belgesinde Amerika kıtasını ABD’nin arka bahçesi ilan etmişti. Ancak Vance’in ziyaretiyle ABD, Erivan ile Bakü’yü barıştırmak isterken Rusya’nın geleneksel nüfuz alanı sayılan bölgeye giriyor ve Çin’in ‘Bir yol, bir kuşak’ projesine karşı da alternatif bir pozisyon alıyor. Dolayısıyla Vance’in Güney Kafkaslar turu rutin bir ziyaret değildi, bunu da böyle okumak gerekiyor.