KULLANIM ÖMRÜ VAR

Yargıtay’ın bu konudaki yaklaşımı ve kararları nasıl?

Yargıtay’ın çamaşır makinesi, buzdolabı, televizyon gibi iki yıllık garanti süresi dolan eşyaların kullanım ömrü ile ilgili çarpıcı kararları var. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2020/7070 E., 2020/5240 K. sayılı örnek kararına göre bir tüketici, çamaşır makinesini aldıktan yaklaşık 8 yıl sonra sorun yaşıyor. Arızalanan çamaşır makinesini tamire gelen servis, “Yedek parçası yok, bu modelin üretimi durdu” diyor. Tüketici dava açıyor. Yerel mahkeme, “Garanti 2 yıl, bu süre dolmuş” diyerek davayı reddediyor. Yargıtay, mahkeme kararını şu gerekçeyle bozuyor: 

“Garanti süresi ayrı. Kullanım ömrü ayrı. Çamaşır makinelerinde kullanım ömrü 10 yıldır. Bu süre içinde yedek parça temin edilememesi üreticinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Teknolojik değişim ya da üretimin sona ermesi mazeret değildir. Üstelik yönetmeliğe göre üretici, ithalatçı ve yetkili servisler satış sonrası hizmetten müteselsilen sorumlu.”

“Parça üretilmiyor” savunması hukuken geçerli mi?

Bu savunma hukuken geçerli değil. Yönetmelik açık; kullanım ömrü boyunca bakım ve onarım hizmeti sunulmak zorunda. Parça bulunamıyorsa ve bu nedenle onarım yapılamıyorsa tüketici, ürünün ayıpsız misli ile değiştirilmesini ya da bedel iadesini talep edebilir.

ÜRETİCİ 10 YIL SORUMLU

İthalatçı firma kapanmışsa ne olacak?

Yönetmelik bu ihtimali de düzenliyor. Garanti süresi içinde satıcı, üretici ve ithalatçı birlikte sorumlu. Garanti bittikten sonra ise kullanım ömrü süresince üretici veya yeni ithalatçı bakım ve onarım hizmetini sunmak zorunda. Yani “firma kapandı” diye tüketici ortada kalmıyor. Bu durumda sonuç ne? “Garanti süresi doldu” diye haklarınız bitmez. Çamaşır makinesi gibi beyaz eşyalarda 10 yıllık kullanım ömrü boyunca üretici veya ithalatçı yedek parça sağlamak, onarım hizmeti sunmak zorunda. Sadece “İki yıl geçti” denilerek talebiniz reddediliyorsa bu hukuka aykırıdır.

Hiçbir şekilde sonuç alamayan tüketici ne yapabilir?

Bu durumdaki tüketiciler, tüketici hakem heyetlerine başvurarak haklarını arayabilirler. Teknoloji değişti, üretim durdu savunması sorumluluğu ortadan kaldırmıyor. Belirttiğimiz gibi parça bulunamıyorsa ve onarım mümkün değilse tüketici, ürünün yenisiyle değiştirilmesini ya da bedel iadesini isteyebilir. Firma kapanmış olsa bile tüketici ortada kalmıyor. Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği’ne göre çamaşır makinelerinde kullanım ömrü 10 yıl. Üretici veya ithalatçı, garanti bitse bile ürünün 10 yıllık kullanım ömrü boyunca bakım ve onarım hizmeti sunmak ve yedek parça temin etmek zorunda.

ÇÖZÜM ADRESİ HAKEM HEYETİ

AYIPLI mal, iade edilmeyen ücret, bitmeyen servis sorunu. Bu uyuşmazlıklarda adres hakem heyeti. 2026 yılı için 186 bin TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvuru yapmalı. Bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda ise dava şartı arabuluculuk ve ardından tüketici mahkemesi süreci işliyor. Hakem heyetlerine başvuru ücretsiz. Başvuru elden, posta yoluyla ya da e-Devlet üzerinden TÜBİS sistemiyle yapılabiliyor. Dilekçe ve belgeler şart. Heyet dosya üzerinden inceleme yapıyor ve başvuruları en geç 6 ay içinde karara bağlıyor. Kararlar bağlayıcı. Yerine getirilmezse doğrudan icra yoluna gidilebiliyor. Taraflar, tebliğden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edebiliyor.