NEDİR BU FIRLATMA KOLTUĞU

Orijinal adı ejection seat. Paraşüt tasarımcısı ve mucit Everard Calthrop 1916’da sıkıştırılmış havayla fırlatılma prensibiyle çalışan bir fırlatma koltuğu tasarımının patentini aldı. Modern fırlatma koltuğu tasarımının ilk adımı ise Romanyalı mucit Anastase Dragomir tarafından atıldı. Bir uçak veya araçtan ayrılabilen paraşütlü bölümü içeren tasarım ilk kez 25 Ağustos 1929’da Paris Orly Havalimanı’nda test edildi ve başarılı oldu.

Fırlatma koltuğu tasarımı II. Dünya Savaşı sırasında oldukça gelişti. Bundan önce kontrol edilemez hale gelmiş bir uçaktan kaçmanın tek yolu uçaktan atlamaktı ancak sıkışık durum, pilotun üzerindeki g-kuvveti ve hava akımı gibi olumsuz koşullar yüzünden çoğunlukla başarısızlıkla sonuçlandı. Fırlatma koltuğunun amacı pilotun kaza sırasında ve sonrasında hayatta kalmasıydı. Fırlatma koltuğunu çalıştıran bir pilot 12 ila 14 arasındaki bir değer g-kuvvetine maruz kalır. 1960-70 dönemindeki Sovyet tasarımı fırlatma koltuklarında bu değer 20-22 g değerlerini buluyordu. Fırlatma koltuğundaki ani ve şiddetli ivmelenme iskelet yapısında kalıcı hasarlar bırakabiliyordu. Pilotların kariyerini sona erdirecek derecede sakatlanmalara yol açıyordu. Ama uzun süredir yapılan yeni nesil fırlatma koltukları pilotların sağ salim kurtulmalarını sağlıyor.

7 BİN 813 PİLOT HAYATTA KALDI

Basit anlatımla sağlam, özel yapılı bir pilot koltuğu, içinde koltuğu fırlatacak küçük roketler var. Ayrıca koltukta bir de paraşüt bulunuyor. Pilot zorunlu olduğunda iki bacağının arasındaki kolu çektiğinde önce başının üstündeki saydam kanopi fırlıyor. Sonra ateşlenen roketlerle koltuk havaya uçuyor ve ardından paraşütü açılarak pilotun sağ salim yere inmesini sağlıyor. Bu koltukların en büyük ve bilinen imalatçısı Martin Baker koltukları ile bugüne kadar 7 bin 813 pilot hayatta kaldı. Aldıkları yaralar çok azdı. Martin Baker şirketi fırlatma koltuğuyla kurtulan pilotlara rozet gibi bazı ödüller veriyor. Sir James Baker’in yaptığı ve 1946 yılında ilk testi gerçekleşen koltuklar bugün torunları tarafından hemen tüm askeri jetler için değişik modellerle imal ediliyor.