Yeni nesil F35 için yapılan bir koltuğun, uçağın yere vurmasından sonra fırlatılması ve pilotun kurtulması efsane bir görüntü olarak binlerce kez yayınlandı. Yani uçak yere vurduktan sonra bile çekilen kol sayesinde koltuk 60 metreden fazla yükseğe fırlatılıyor ve paraşüt açıyor. Elbette uçağın havada çarpışması, yere vuruş hızı gibi birçok neden talihsizliklere de yol açıyor. Bizim kahraman Binbaşımızın uçağının yere vuruş hızı düşük olsaydı o hala uçuyor olacaktı. Ama bilin ki arkadaşları her uçuşta onu çok yüksek irtifalarda hep görüp selam verecekler...

FIRLATMA KOLTUĞUNUN FİYATI

UÇAK fırlatma koltuklarının maliyetleri, koltuk türü, uçak entegrasyon karmaşıklığına göre değişim gösterir. Tam bir fırlatma koltuğu fiyatı (Ejection Seat) -koltuk + roket motoru + dizileme elektroniği + kanopi-atma arayüzü, kapsamasına göre büyük ölçüde değişir. Tipik fiyat aralıkları şöyle:Eski model hafif/koltuklar: Koltuk başına 50.000–250.000 dolar arasında.

Modern savaş uçağı koltukları (yeni yapım, fabrika standardı fırlatma koltukları): Koltuk başına 250.000–1.000.000+ dolar civarındadır.

Yüksek performanslı, sıfır veya iki kişilik mürettebat, entegre roket motorları ve gelişmiş dizileme ile (modern ön hat savaş uçakları için): Birçok satın almada koltuk başına 600.000–2.000.000 dolarlık bir ödeme gerekir.

ÇATIYI DELDİ ÇIKTI

FIRLATMA koltuklarının zaman zaman bakımları yapılır. Yeri ve adının önemi yok, bir askeri bakım hangarında koltuk bakımı yapılırken koltuk roketi yanlışlıkla ateşlendi. Koltuk hangarın çok da kuvvetli olan çatısı delip çıktı. Neyse ki teknisyenlerden yaralanan olmadı. Çatıdan alınan koltuk artık kullanılamaz haldeydi.

LİDER MARTIN BAKER

DÜNYA genelinde fırlatma koltuğu (ejection seat) üreten başlıca şirketler; İngiliz Martin-Baker, ABD’li Collins Aerospace ve Rus NPP Zvezda. Martin-Baker pazardaki en baskın üretici olup, Batı yapımı çoğu savaş uçağında kullanılıyor. Bu şirketler, pilotların acil durumlarda güvenle uçaktan ayrılmasını sağlayan yüksek teknolojili sistemleri sürekli geliştiriyorlar.

KOÇ MÜZESİ’NDE BİR MARTIN BAKER

FIRLATMA koltuklarının da bir raf ömrü vardır. Hiç kullanılmamış olsalar da raf ömrü dolan koltuklar roketleri dikkatlice söküldükten sonra meraklılar, koleksiyonerler için satışa çıkarılır. Askeri kuruluşlar askeri jetleri alırken yedek fırlatma koltukları da alırlar. İşte bunlardan bir F-104 uçaklarında kullanılan Martin Baker imalatı bir koltuğu da ambalajında satın aldım. Elbette roketi yetkili teknisyenler tarafından sökülmüştü. Sonra Rahmi M. Koç Müzesine bağışladım. Rahmetli Mustafa Koç koltuğu bir ekiple evden aldırıp müzede teşhir edilmesini sağlamıştı.