SENE 1958 - Ara Güler’in gözünden Orhan Kemal ve Işık Öğütçü

KAYIP ROMANLARIN PEŞİNE DÜŞTÜM

Buldukları arasında neler var: “Bir röportajda babam ‘İstanbul Son Saat’ diye gazeteye tefrika roman yazdığını söylüyor. Arayıp buldum: ‘Yüz Karası’ diye bir roman. 1960’ta tefrika olmuş ama son sayı yok. O sayıyı Milli Kütüphane’den buldum. Şimdi dostlarının Orhan Kemal ile ilgili anılarını derliyorum.” Öğütçü, 2022 yılında bir şiir kitabı çıkardı: ‘Unutma…’ Burada yer alan sekiz şiiri, geçtiğimiz günlerde Japonya’nın köklü edebiyat dergilerinden Shun-Byo’da yayımlandı. Öğütçü, “Herkes edebiyata şiirle başlıyor, ben de öyle başladım. Hayırlısı!” diyor.

HİKÂYELERİNDE HERKES KENDİNİ BULDU

Nasıl biriymiş Orhan Kemal? Işık Bey: “Çok esprili, yaşam dolu biriydi. Kendi halini en iyi mizah eserlerinde anlaşılır: Tersine Dünya, Murtaza... Bir gün bize ‘Murtaza 2’yi okudu. Kendi Murtaza olmuş, olayı anlatıyor gibiydi! Babam eserlerinde sanki omuzuna bir kamera koyup bize yaşananı gösteriyor. İçinde her şey var; umutsuzluk, çöküş, kalkış, direnme, Bir kitabını okuyunca yüzlerce kitap okumuş gibi olursunuz. İçindeki hayat dersleri günümüz için de geçerli. O yüzden herkes kitaplarda kendini bulabiliyor.”

BİR CÜMLESİ 600 SAYFAYA BEDEL...

Orhan Kemal kitapları bugün 40 ülkede okunuyor. İlk öykü kitabı Ekmek Kavgası 1950’de yayınlandı ama okuyunca sanki dün yazılmış gibi! Nasıl bu kadar zamansız olmuş? Öğütçü: “Babam 56 yaşında öldü ama belki 100 yıllık bir yaşam sürdü. Gazetecilik yanı var; iyi bir dinleyici, karşı tarafı konuşturuyor. Müthiş bir hafızası var; dinlediği insanın tüm mimiklerini, sesinin iniş çıkışını yakalıyor. Dertle anlatılanlardan müthiş insan hikayeleri çıkarıyor. Örneğin İstanbul’dan Çizgiler’ kitabının içinde ‘İş Kokusu’ diye bir öyküsü vardır, oradaki incelik muazzamdır. Selim İleri bana ‘Babanın ‘Önce Ekmek’ isimli öyküsünün ilk cümlesi 600 sayfalık kitaba bedel’ demişti. O cümle: ‘Geceydi...’ Bir kelimeyle 600 sayfalık bir gece hayali veriyor.”

YAŞASAYDI 1980’LERDE ZİRVE YAPARDI

Genç kuşakların Orhan Kemal’e ilgisi nasıl? Yanıtı: “1968 gençlik hareketleri dünyada Orhan Kemal’i görünür kıldı. 72. Koğuş oyunundan sonra büyük bir ilgi oldu. Yaşasaydı 1980’lerde zirve yapardı. İki tane yarım kalan eseri var: Murtaza 2 ve dört ciltlik bir ‘Romancının romanı’ hayali vardı. Bugün okurlardan ‘Keşke kitapları hiç bitmese, daha çok yazsaydı’ diye yorumlar geliyor.”

KİMLER OKUMALI

Öğütçü: “Umudu, iyimserliği, mücadeleyi, yılmamayı ve hayatı tanımak isteyenlere... Orhan Kemal kitaplarını okurken öyle bir cümle görürsünüz ki hayatınız değişir, sizi mücadeleyle umuda, hayata tutun maya davet eder.” -