Savaş BES’i vurdu tasarruf sahipleri ne yapacak?

Birkaç gündür bireysel emeklilik katılımcısı okuyuculardan, ‘BES’teki birikimimiz eriyor, kayıp yaşıyoruz, getirilerde düşüşler var’ şeklinde eleştiriler alıyorum.

Kimi bunun nedenini merak ediyor, kimileri de ne yapması gerektiğini soruyor. Neden sorusunun cevabı belli; ABD ve İsrail’in, İran’ı vurması sonrası Ortadoğu’daki savaş, BES’i de etkiledi. Daha doğrusu, savaş ortamı, yatırım araçlarını ve getirilerini etkiledi. Önce bir durum tespiti yapayım, sonra böyle bir ortamda ne yapılması gerektiğine değineyim. Ama peşin peşin belirteyim, BES uzun vadeli tasarruf sistemi olduğu için 25-30 güne bakıp da panik yapmaya hiç gerek yok.

Çok da teknik analizlere girmeden durumu basit haliyle anlatayım. Son yıllarda altın, gümüş gibi kıymetli madenlerin getirisindeki ralli nedeniyle BES’teki katılımcıların neredeyse yarısı tasarruflarını kıymetli maden fonlarında değerlendiriyor. Sistemde 10.2 milyon kişi bulunuyor ve bunun 6 milyona yakınının tercihi altın fonu. BES’teki toplam fon büyüklüğünün ya da varlık değerinin, yüzde 54’ünü de altın gibi kıymetli maden fonları oluşturuyor. Özetle, BES’teki katılımcıların tercihi altın, bundan dolayı da toplam BES varlığının yarısından fazlasını da altın ve kıymetli maden fonları oluşturuyor.

BES FONLARINDA 153 MİLYAR TL VARLIK ERİDİ

28 Şubat’ta, Ortadoğu’da savaşın başlamasıyla, ‘altın kesin yükselir’ beklentisinin tam aksi oldu ve altında sert düşüş yaşandı. Nedeni de petrol fiyatlarındaki güçlü artışın küresel enflasyon beklentilerini yükseltmesi, buna bağlı olarak faizlerin yüksek kalacağı beklentisinin güçlenmesi. İşte bu durum bireysel emekliliği, BES katılımcısı ve sistemdeki varlıkları olumsuz etkiledi.

Şöyle ki, Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) verileri ve uzmanların analizlerine göre, 28 Şubat tarihine kadar BES’teki toplam fon büyüklüğü 2.1 trilyon TL’nin üzerindeyken, bugün fon büyüklüğü 1.9 trilyon TL’ye geriledi. Yani, savaşın başladığından bu yana geçen sürede BES fonlarında 153 milyar TL varlık kaybı yaşandı ki, bu yüzde 7’lik düşüş anlamına geliyor. Aynı dönemde BES’te 162.5 milyar TL’de negatif getiri oldu. Bunun da temel nedeni altının içinde olduğu kıymetli maden fonlarındaki değer kaybı ki, bu fonlarda 138 milyar TL’lik getiri kaybı yaşandı.