Kudüs’te paskalya öncesi kilise krizi! İsrail’e tepki yağdı

İran savaşını gerekçe göstererek Ramazan Bayramı’nda Mescidi Aksa’da bayram namazına izin vermeyen Netanyahu yönetiminin Hıristiyan Paskalya yortusu öncesinde Kudüs’teki Diriliş Kilisesi’nde ayin yapılmasını engellemesi Batı’yı ayağa kaldırdı. İsrail Başbakanı Netanyahu, tepkiler üzerine geri adım atmak zorunda kaldı.

Ortadoğu’daki en üst düzey Katolik din adamı olan Kudüs Latin Patriği Kardinal Pierbattista Pizzaballa, önceki gün Hıristiyan inancına göre Hz. İsa’nın “çarmıha gerilmeden önce” Kudüs’e girişi ve Kudüs halkının yollara çıkıp palmiye yapraklarını sallayarak sevinmesinin hatırası olarak bilinen ve Paskalya’dan önceki pazar günü kutlanan kutsal bir gün olan “Palmiye Pazarı” ayinini yönetmek üzere Kıyamet Kilisesi’ne geldi. Ancak İsrail polisi, herhangi bir tören alayı ya da törensel eylem özelliği olmaksızın yürüyen Pizzaballa ve Kutsal Topraklar Muhafızı Başrahip Francesco Ielpo’yu kilisenin dışında durdurarak girmelerine engel oldu. Kardinal Pizzaballa’nın ofisinden yapılan açıklamada, “Pizzaballa ve Ielpo’nun kiliseden geri dönmeye “mecbur bırakıldıkları” belirtilirken, “Latin bir Patriğin kiliseye girişinin yüzyıllardır ilk kez engellendiği” savunuldu.

AYİN BİR BAŞKA KİLİSEYE TAŞINDI

Pizzaballa, ayini Kudüs’teki Zeytin Dağı’nda, Tüm Milletler Bazilikası’nda (Acı Kilise) gerçekleştirdi. Pizzaballa, az sayıda katılımcının yer aldığı törende yaptığı konuşmada “Kudüs, Kudüs... Çocuklarını bir araya toplamayı ne kadar çok istedim... Bugün (Hazreti) İsa, Kudüs için bir kez daha ağlıyor. Ancak İsa’nın gözyaşları asla boşuna değildir. Bu gözyaşları gözlerimizi açar, bizi sınar ve hakikati ortaya çıkarır” ifadelerini kullandı.

KÖTÜ NİYETLERİ YOKMUŞ

Krizin ardından İsrail Başbakanlık Ofisi’nden yapılan ilk açıklamada, Pizzaballa’nın engellenmesinin “güvenliğine yönelik özel bir endişeden” kaynaklandığı, çünkü Kudüs’teki kutsal yerlerin “İran tarafından defalarca hedef alındığı” öne sürüldü. Ancak “kararın kötü bir niyetle alınmadığı” belirtilen açıklama, Avrupalı Hıristiyan liderler ve üst düzey pek çok yetkilinin İsrail’e tepki göstermesine engel olamadı.

PEŞ PEŞE KINAMA

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Kudüs Hristiyanları ve Pizzaballa ile “tam dayanışma” içinde olduğunu belirtirken, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise İsrail’in tavrının “yalnızca inananlara değil din özgürlüğünü tanıyan tüm topluluklara yapılmış bir hakaret olduğunu” savundu. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez de Tel Aviv yönetimine “din özgürlüğüne ve uluslararası hukuka saygı gösterme” çağrısında bulundu. Aynı zamanda İsrail’in Madrid Büyükelçiliği’nin Maslahatgüzarı Dana Elrich, Dışişleri Bakanlığı’na çağırıldı. Kanada Başbakanı Mark Carney “hayal kırıklığına uğradığını” belirtirken, Ürdün Dışişleri Bakanlığı da “ibadet yerlerine kısıtlamasız erişim özgürlüğünü de çiğnediğini” savundu. ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee krizi “talihsiz bir yetki aşımı” olarak nitelendirdi. Filistin Yönetimi Dışişleri Bakanlığı ise kararı “İsrail’in Yahudileştirme politikasının fiili uygulaması” olarak tanımladı.

NETANYAHU ÇARK ETTİ

Tel Aviv yönetimine yağan tepkilerin ardından çıkmaza giren İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu geri adım attı. Netanyahu, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada “kararın ibadet edenleri korumak amacıyla” alındığını öne sürerek, “Bu endişeyi anlıyorum. Kardinal Pizzaballa ile ilgili olayı öğrenir öğrenmez yetkililere Patriğin dilediği gibi ayin düzenleyebilmesi için talimat verdim” ifadelerini kullandı. Netanyahu’nun açıklamasının ardından İsrail Polisi, “Kudüs Latin Patriği temsilcisiyle koordinasyon içinde Kutsal Kabir Kilisesi’nde yapılacak ayin planının onaylandığını” duyurdu. Kilise’nin ne zaman yeni bir ayin düzenleyeceği bilgisi ise paylaşılmadı.

İsrail, 28 Şubat’ta başlatılan İran’ın saldırılarını bahane ederek ülke içinde toplu yapılan faaliyetlere kısıtlamalar getirmiş, işgal altındaki Doğu Kudüs’teki Mescid-i Aksa, Ağlama Duvarı ve Kıyamet Kilisesi başta olmak üzere kutsal mekânlara girişleri kapatmıştı. Mescid-i Aksa’da Ramazan Bayramı’nda 1967’den bu yana ilk kez bayram namazı eda edilememişti.

Bilgi notu: Kudüs İslami Vakıflar İdaresi’ne göre, Kudüs’teki kutsal mekanların statükosu 1852’de Osmanlı Padişahı Sultan Abdulmecid’in fermanıyla belirlendi. Fermana göre Kudüs ve Beytüllahim’deki kutsal mekanlarla ilgili dini grupların mülkiyet iddiaları dondurularak, statükonun yeniden belirlenmesi veya değiştirilmesi yasaklandı. İsrail hükümeti, statükoyu sık sık ihlal ediyor.😶