Dünya şimdilik rahat bir nefes aldı

Ancak bu nefesin kalıcı olup olmayacağı hâlâ belirsiz, geçici ateşkes şimdilik ilan edildi. Ortada tam bir barış şimdilik yok, ama “yok etmek”ten söz ederken gelen bir rahatlama haberi var.

PERDE ARKASINDA GECE YARISI YAŞANANLAR

Geçici ateşkes ilanı için Türkiye saati ile saat 02.00’ye kadar Ankara- Washington- Tahran- İslamabad ve Doha arasında telefon trafiği sürdü. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın yürüttüğü telefon trafiğini yakından takip etti. Özellikle iki başlık üzerinde çalışıldı:

1- Geçici ateşkesi kalıcıya çevirebilmek.

2- Cuma günü İslamabad’da yapılması öngörülen müzakerelerin modelitesi ve başlıkları.

◊ İki tarafın sunduğu maddeler aktörler arasında gece boyunca geldi gitti.

◊ İran’ın 10 maddesi ilk etapta basına yansısa da, telefon diplomasisinde bu başlıklar muğlak bırakıldı. Aksi takdirde masaya oturmak riske girebilirdi.

◊ İran kendisine savaş tazminatından, Hürmüz’den geçecek gemiler için alınacak ücrete kadar başlıkları masaya getirmek isterken, ABD savaş öncesinde masaya koyduğu dosyayı getirdi yani nükleer kapasite, zenginleştirilmiş uranyum, füze kapasitesine son verilmesi ve vekil güçlerin tasfiyesi.

◊ Bu durumda ayrıntılar İslamabad görüşmesine bırakılmış gibi görünüyor.

ODADAKİ FİL ENDİŞESİ

◊ Ankara’ya göre geçici ateşkes bir güven artırıcı önlem işlevi görmeli. Üstelik hem bölge hem de dünya açısından önemli bir ilk adım.

◊ Ancak daha önemlisi bunun kalıcı bir barışa evrilebilmesi. Yani bu sürenin tarafların tahkimat yapması için kullanılmaması.

◊ Diğer yandan “odadaki fil” sorunu var. Taraflar bu sürece Lübnan’ın da dahil olduğu konusunda görüş birliğine varmışken, gece boyunca sessiz kalıp sonra Lübnan açıklaması ile yine ortalık karıştırmaya çalışan İsrail sorunu. Ankara’nın endişesi İsrail’in masayı dağıtacak bir hamle yapmaya kalkması. Bu nedenle Dışişleri Bakanı Fidan, Amerikalılara, “İsrail siyasi ve askeri çıkarları için ABD’yi kullanmamalı” mesajını verdi.