Yedi kocalı Hürmüz

Hikâye o ki İstanbul’da yaşayan Hürmüz hepsi farklı mesleklerden olan ve birbirinden habersiz altı koca ile evlenmiş, ancak yetinmeyip bir erkeğe daha aşık olmuş.

Sonunda onunla da evlenmiş. Ancak kocalarının eve geliş-gidiş zamanlarında çakışmalar meydana gelince Hürmüz zor durumda kalmış. Soru belli, hepsini idare etmeye çalışan Hürmüz acaba kurtulabilir mi? Teşbihte hata olmaz diyerek başlayalım.

HÜRMÜZ: BİR BOĞAZDAN FAZLASI, BİR DÜZENİN SINAVI

Ortadoğu’da krizler eksik olmaz. Ama bazı krizler vardır ki sadece bölgeyi değil, sistemi değiştirir. Bugün Hürmüz’de yaşanan tam olarak böyle bir eşik. Bölgede İran’ın nükleer kapasitesinin varlığı yıllardır tartışılırken, İsrail’in adeta gazıyla çıkan savaş sonucu bir de Hürmüz sorunu ile mücadele etmek durumunda kaldı dünya...

Bir yanda “Boğazı açalım” diyenler... Diğer yanda “Bu savaşın parçası olmayız” diyenler... Ve arada kalan bir gerçek:

“Bu artık bir deniz yolu meselesi değil. Bu, enerji hatlarının, ittifakların ve küresel güç dengesinin yeniden yazıldığı bir süreç.” Ya da bizim bir kadın ve yedi koca ama bu sefer bütün kocalar birbirinden haberdar...

MASA DAĞILMADI, AMA SERTLEŞTİ

ABD ile İran arasındaki görüşmeler çöktü gibi görünüyor. Ama gerçekte olan şu: Taraflar pozisyonlarını sertleştirdi. Üstelik masanın ayakları hâlâ duruyor yani masaya oturanlar kalkmış olsa da hem bürokratlar hem de aracı ülkeler kanalıyla diyalog sürüyor. Anadolu Ajansı’na konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın iki tespitine dikkati çekelim:

* “ABD ve İran ateşkese ihtiyaç olduğunu biliyor.

* Ama başlangıç pozisyonları ‘maksimalist’.”

Başlangıç talepleri her zaman maksimalist olur. Bu diplomasi dilidir. Ama kolay da olmayacak. Bu yüzden önümüzde kısa vadeli çözüm değil, uzayan bir pazarlık süreci var.

KRİZİN MERKEZİ: NÜKLEER DOSYA

Sahada gemiler, açıklamalarda tehditler var. Ama krizin kalbi burada değil. Asıl mesele:

* İran’ın nükleer programı ve özellikle uranyum zenginleştirme...

* “Ya hep ya hiç” yaklaşımı burada devreye girerse süreç kilitlenir.

* Yani Hürmüz’de gördüğümüz gerilim, aslında nükleer pazarlığın yansıması.

HÜRMÜZ: SAVAŞIN GERÇEK ADI

Hürmüz artık sadece bir boğaz değil.

* Dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’si.

* Küresel üretim zincirinin ana damarı.

* Enerji güvenliğinin merkezi.

Ama en kritik nokta şu: Boğazın kapanması gerekmiyor. Kapanma ihtimali bile yeter. Bugün piyasalar tam olarak bunu fiyatlıyor.

EKONOMİK SAVAŞ BAŞLADI

Bu kriz askeri olduğu kadar ekonomik. Zincir çok net:

* Hürmüz ª Petrol ª Nakliye ª Gıda ª Enflasyon

Ve bu zincir hızlı çalışıyor. Bugün atılan bir adım, yarın vatandaşın cebine yansır.

TRUMP NE YAPIYOR?

Donald Trump’ın son açıklamaları ilk bakışta çelişkili:

* NATO’dan çıkmayı tartışıyor.

* NATO’yu sert eleştiriyor.

* Ama NATO ile birlikte abluka çağrısı yapıyor.

Aslında çelişki yok. Çok net bir strateji var:

* “Benimle hareket ederseniz ittifakız. Etmezseniz gereksizsiniz.”😑