NATO NEREDE DURUYOR?

Krize ya da Trump’ın deyimiyle ablukaya NATO’nun dahil olmasıyla, İran’a karşı ya da İsrail destekçisi ülkelerin bireysel katılım ihtimallerinin farklı konular olduğunu unutmayalım. NATO’ya gelince; önünde kritik bir soru var:

* Boğazı korumak mı yoksa savaşın parçası olmak mı?

İşte ince çizgi burada.

* Mayın temizleme --- kabul edilebilir

* Tanker koruma --- gri alan

* Askeri kontrol --- savaş

Bu yüzden Avrupa net: “Bu bizim savaşımız değil” diyor. Hiçbir ülke İran’a karşı yürütülen bir savaşın parçası olmak istemiyor.

GERÇEK TABLO: SAVAŞ YOK, GERİLİM VAR

Şu an yaşanan:

* Tam ölçekli savaş değil.

* Ama sürekli tırmanan bir gerilim.

Taraflar:

* Hamle yapıyor.

* Karşı hamle geliyor.

* Denge kuruluyor.

Bu da yeni bir durumu ortaya çıkarıyor: Sürekli kriz hali

TÜRKİYE’NİN STRATEJİSİ

Türkiye bu denklemde net bir çizgide: Dışişleri Bakanı Hakan Fidan açık açık söyledi:

* Savaşın dışında kal.

* Diplomasiye alan aç.

* Dengeyi koru.

Bu, Ankara’nın klasik refleksi. Ama bu kez farklı bir boyut var: Türkiye doğrudan etkilenmiyor gibi görünse de tüm ülkeler gibi ekonomik etkiden kaçamıyor.

ASIL ETKİ: CEBE YANSIYAN KRİZ

Enerji arzı kesilmese bile fiyatlar yükseliyor. Bu da şu anlama geliyor:

* Enflasyon artar.

* Gıda fiyatları yükselir.

* Ekonomik baskı artar.

Yani kriz sadece sahada değil, günlük hayatta hissedilir.

EN TEHLİKELİ SENARYO

Bu kriz büyürse sonuçları ağır olur:

* Avrupa ve Asya’da enerji krizi

* Tedarik zincirinde kırılma

* Hatta bazı bölgelerde kıtlık riski

Bu artık sadece devletlerin değil, toplumların krizi olma riskini taşıyor.

PERDE ARKASI: BÜYÜK GÜÇ OYUNU

Bu denklem sadece İran–ABD değil. Daha büyük bir oyun var:

* Çin etkileniyor

* Avrupa temkinli.

* Bazı aktörler krizi fırsat görüyor.

Yani mesele: bölgesel değil, küresel rekabet.

En kritik soru bu: Kriz bittikten sonra ne olacak?

* İran daha fazla söz ister mi?

* Geçişten pay talep eder mi?

* Kurallar değişir mi?

Eğer cevap “evet” ise...

Bu sadece bir kriz değil, yeni bir düzenin başlangıcı. Ancak örnek teşkil edebileceği endişesi ile bir başka soru daha devreye giriyor, küresel düzen buna müsaade eder mi?

SONUÇ: ASIL SINAV BAŞLIYOR

Bugün Hürmüz’de olan şey:

* Bir boğaz meselesi değil.

* Bir askeri operasyon tartışması değil.

* Bir enerji krizi de değil.

Hepsi birlikte. Ama daha önemlisi: Bu bir sistem testi. ABD baskı kuruyor. Avrupa direniyor. İran denge kuruyor. Türkiye ise şunu söylüyor: “Bu yangın büyürse kimse dışarıda kalamaz.”

Ortadoğu’daki krizler genelde petrolle başlar. Ama bazı krizler vardır... Petrol sadece bahanedir. Asıl mesele güçtür. Bugün Hürmüz’de tartışılan şey: Bir boğazın kontrolü değil dünyanın nasıl yönetileceği. Ve belki de en kritik soru şu: 7 Kocalı Hürmüz’ün kontrolü kimde olacak?😶