Magyar hem AB’ye hem Rusya’ya göz kırptı

Seçimlerden güçlü çıkan Magyar, hem Orban’ın dönüşünü engelleyecek anayasa değişikliğini hem de AB ile yeni bir sayfa açmayı hedefliyor. Ancak Rusya ile enerji bağlarını koruyan mesajlar, Budapeşte’nin yeni dönemde çok yönlü denge arayışına işaret ediyor.

Önceki gün yapılan Macaristan seçimleri ülkede yeni bir siyasi dönem başlatabilecek parlamento denklemini ortaya çıkardı. Yüzde 79’luk tarihi katılımın yaşandığı seçimlerin galibi Peter Magyar’ın partisi Tizsa yüzde 53.7, Viktor Orban’ın Fidesz’i ise yüzde 38.43 oranında oy aldı. Buna göre 199 sandalyeli Macar parlamentosundaki 138 sandalyeyi Magyar’ın partisi 55’ini ise Fidesz vekilleri dolduracak. Tizsa partisi bu çoğunlukla tek başına anayasa değiştirme imkânını da elde etmiş oldu. Yeni kurulacak hükümetin güçlü bir pozisyon elde etmesi Avrupa Birliği, Rusya ve Ukrayna açısından da bölgesel dengeleri etkileyebilir. Orban’ın AB içindeki oyun bozan tavrı ve Moskova yanlısı tutumuna karşı, dün basına geniş açıklamalar yapan Magyar daha dengeli bir politika izleme sinyali verdi.

‘ORBAN DÖNEMEYECEK’

Anayasada başbakanlık için iki dönem sınırı değişikliği yapacaklarını ve böylece Orban’ın gelecekte göreve dönmesini engelleyeceklerini söyleyen Magyar, “Orban’ın kuklası” olmakla suçladığı Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok’a da “istifa et” çağrısı yaptı. Magyar, Macar halkının AB ve NATO üyesi olmaktan gurur duyduğunu söyledi, Ukrayna’da barış yapılmasını istediğini söyledi. Magyar’ın aynı zamanda, Rusya ile komşu olduklarını ve enerji alım ilişkilerini vurgulayarak “Ukrayna’da barış sağlandıktan sonra Avrupa’nın Rusya’ya yönelik yaptırımları kaldırmasını umduğu” sözleri dikkati çekti. Magyar’ın gelişi, AB’de “rahatlama” Rusya’da ise “temkinlilik” yarattı.

ORTAĞINI KAYBEDEN KREMLİN TEMKİNLİ

Macaristan’da Peter Magyar’ın seçim zaferi sonrası Avrupa’daki bir numaralı müttefikini yitiren Rusya ılımlı ve temkinli mesajlar vermeyi tercih etti. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Macaristan seçim değerlendirmesinde, “Macar halkının seçimine sonsuz saygımız var. Budapeşte’de oluşacak yeni yönetimle pragmatik ilişkilerimiz olacağını düşünmek istiyoruz” dedi. “Sadece Macaristan ile değil, tüm Avrupa ülkelerine yakın, karşılıklı çıkara dayalı dostane ilişki istiyoruz” diyen Peskov, Avrupa Birliği’nin Ukrayna’ya verilmesi planlanan 90 milyar Euro’luk finansman paketine de değindi. Orban yönetiminin vetosunun yeni kurulacak yönetim tarafından kaldırılıp kaldırılmayacağı sorusuna, “Tüm ikili ve bölgesel konular yeni hükümet kurulduktan sonra karşılıklı görüşmelerle ele alınacak. Ancak Ukrayna’da cereyan eden hadiselerle Macaristan yönetiminde değişimin birbirine bağlı olmadığını düşünüyoruz” dedi. Peskov’un “Macaristan’ın şu anda Rusya dostu bir ülke olmadığı için Magyar’a tebrik mesajı göndermeyeceklerini” söylemesi de dikkati çekti. Orban yönetimindeki Macaristan, Ukrayna savaşında bariz Rusya yanlısı bir tutum sergilemişti. AB’nin aldığı kararlar çoğu zaman Orban vetosuna takılmıştı.

AB RAHAT NEFES ALDI

Macaristan’daki seçim sonrası rahat nefes alanlar listesinde Avrupa Birliği’ni ilk sıraya yazmak mümkün. Orban, özellikle son dönemde AB açısından tüm sınırları zorlamış ve hatta Ukrayna’ya 90 milyar Euro’luk destek örneğinde olduğu gibi kırmızı çizgiyi aşmıştı. Zaferi “oyun değiştirici” görülen Peter Magyar, AB’yi ciddi bir sorundan kurtarsa da Brüksel’de pragmatik bir yaklaşım hâkim. Beklenti, Magyar’ın Macaristan’ı AB’yle sürekli kavga eden bir ülke olmaktan çıkaracağı yönünde. Macaristan’ın yeni yönetiminin ülkeyi ana akım çizgisine çekmesi öngörülüyor. Müstakbel başbakanın AB’ye yönelik açıklamaları Brüksel’e umut verse de somut değişimin zaman alacağı görüşü öne çıkıyor.

Orban’ın kaybetmesiyle Rusya da AB içindeki en önemli müttefiğini kaybetmiş oldu. Orban, Rusya için AB’de veto hakkını defalarca kullandı. AB, Ukrayna’ya yardımda ve Rusya’ya yönelik son yaptırım paketinde kısa vadede olumlu gelişme bekliyor. Macaristan’a ayrılmış18 milyar Euro tutarındaki AB fonlarının serbest bırakılması için Magyar’ın 27 şartı yerine getirmesi gerekecek. Macaristan’dan beklenen adımlar hukuk devletinden göçe kadar yayılıyor. Geciktirilen savunma bağlantılı 17 milyar Euro’luk kaynakta ise daha hızlı gelişme olabilir. Budapeşte adım atarsa Brüksel de atacak.