TRAVMAYI ATLATMA ÖNERİLERİ

Geçen hafta önce Şanlıurfa sonra da Kahramanmaraş’ta gerçekleşen okul saldırılarında ateş sadece düştüğü yeri değil hepimizin yüreğini yaktı. Özellikle Kahramanmaraş’taki saldırıda çok sayıda öğrencinin ve bir öğretmenimizin hayatını kaybetmesi tüm toplumu derinden etkiledi. Böylesi bir ortamda tüm ebeveynlerin ve eğitimcilerin akıllarına bir çok sorunun takılması çok doğal. Işık Üniversitesi Öğretim Üyesi Psikiyatrist Prof. Dr. Feryal Çam Çelikel ve Klinik Psikolog Mader Bengisu Bilgen, yaşananlar sonrası akıllara takılması muhtemel soruların yanıtlarını bulmaya çalıştı.

Dün okul sıralarına dönen öğrenciler, onlara rehberlik etmesi beklenen öğretmenler, yönetici ve diğer okul personeli yaşananlardan nasıl etkilendi? Aileler ve yakınları neler hissediyor? Çocukların hangi tepkileri beklenen ölçülerde, hangileri daha ağır? Ve en önemlisi travma sonrası toksik etkileri azaltmak için neler yapılabilir?

Son günlerde Türkiye’de yaşananlar, sıradan bir günün nasıl kabusa dönüşebileceğini bir kez daha gösterdi. Psikiyatrist Prof. Dr. Çelikel ve psikolog Bilgen, bu tür travmatik olayların öğrenci, öğretmen ve ailelerin beyninde nasıl kalıcı izler bırakabildiğine ve bu izleri gidermede nelerin yararlı olabileceğine yönelik ipuçları verdi:

“Bilimsel ağının parçası olduğumuz Neurosequential Model of Therapeutics (NMT) bize bu tür ağır olaylar karşısında beynin nasıl hareket ettiği konusunda bazı bilgiler veriyor: Özellikle ani ve ağır streslerde beyin bu duruma duygusal olarak hızlı bir şekilde uyum gösteremiyor. Yani duygusal olarak regüle olamıyor. Böyle zamanlarda en üstte yer alan yapılar devre dışı kalarak insana özgü düşünme, karar verme, doğru davranma gibi beceriler devre dışı kalıyor. Bu sıralı yapıyı, yani beynin işleyiş modelini anlamadan travma mağdurlarına yaklaşmak yetersiz kalır.

Beynin stresle baş etmede başlıca iki yolu var. Bunlardan biri ‘aşırı uyarılma’ diğeri de kısaca gerçeklikten kopma olarak tanımlayabileceğimiz ’disosiye olma’ hali. Stres oluşturan zorlayıcı deneyimler karşısında bu iki tepki birlikte hareket edebileceği beyin tek bir tepkide uzun süreli de kalabilir.”