‘İklim kimliği’ çöküyor! Batı Karadeniz ve Marmara için korkutan uyarı... Tehlikeler neler, ne zaman yaşanacak?

Batı Karadeniz için ortaya konan son bilimsel veriler, alışılmış iklim dengelerinin sessizce çözüldüğünü gösteriyor. Uzmanlar, rakamların işaret ettiği tabloyu “geri dönüşü zor bir kırılma” olarak tanımlıyor. Üstelik en çarpıcı senaryoda ortaya çıkan değerler, bugünkü gerçeklikle neredeyse kıyas kabul etmiyor. Üstelik tehlike sadece Batı Karadeniz ile sınırlı da değil! İşte detaylar...

Son yıllarda dünya genelinde gözlenen çevresel değişimler, yalnızca küresel ölçekte değil, bölgesel iklim özelliklerinde de belirgin dönüşümlere yol açıyor. Sıcaklık dengelerindeki kaymalar, yağış rejimlerindeki düzensizlikler ve ekosistemler üzerindeki artan baskı, birçok bölgenin alışılmış iklim yapısını yeniden tanımlıyor. Özellikle ülkemizde Batı Karadeniz, bu dönüşüm sürecinin etkilerini giderek daha görünür şekilde hissetmeye başlayan bölgeler arasında yer alıyor.

‘BÖLGENİN İKLİM KİMLİĞİNDE KÖKLÜ BİR KIRILMA YAŞANACAK’

Kastamonu Üniversitesi’nden bilim insanlarının yaptığı ve Natural Hazards adlı akademik dergide yayınlanan yeni bir iklim modelleme çalışması, Batı Karadeniz ikliminin ciddi bir dönüşüm yaşayacağına işaret ediyor.

Bölgede ortalama sıcaklıkların büyük ölçüde artması, nemli alanların daralması ve yağışların giderek düzensizleşmesi bekleniyor.

İklim değişikliği araştırmacısı çevre mühendisi Doç. Dr. Kaan Işınkaralar’a göre bu değişim, bölgenin iklim kimliğinde köklü bir kırılmaya işaret ediyor.

ORTALAMA SICAKLIKLAR 8-10 DERECEDEN 20-22 DERECEYE ÇIKACAK

Emisyonların yüksek seyrettiği olumsuz senaryoda ise ilerleyen yıllarda bölgenin ortalama sıcaklıkların 8-10 dereceden 20-22 derece bandına ulaşabileceği tahmin ediliyor.

Çalışmanın yazarlarından orman mühendisliği uzmanı Prof. Dr. Ömer Küçük, böyle bir artışın, daha uzun sıcak hava dalgaları, daha fazla buharlaşma ve daha yüksek yangın riski anlamına geleceğini vurguladı.

Tüm bu bilgiler ışığında akla gelen sorular şunlar: Tüm bu bilgiler ışığında akla gelen sorular şunlar: Batı Karadeniz’de ortalama sıcaklıkların 8-10 dereceden 20-22 derece bandına çıkabileceği öngörüsü bölgedeki iklimi nasıl değiştirebilir? Bu bulgular yalnızca Batı Karadeniz’e mi özgü, yoksa benzer bir eğilim Orta ve Doğu Karadeniz bölgeleri için de geçerli olabilir mi? En önemlisi Marmara’yı hangi tehlikeler bekliyor?

Konuyu çalışmanın yazarlarından Kastamonu Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Öznur Işınkaralar ile mercek altına aldık.

BATI KARADENİZ’İN ORANLARINDAKİ ARTIŞ DÜŞÜNDÜRÜCÜ

Doç. Dr. Öznur Işınkaralar, söz konusu artış tahminlerinin en kötümser senaryolardan biri olan SSP5-8.5’e ve 2100 yılı projeksiyonlarına dayandığını belirtti. Işınkaralar, kullanılan iklim modellerine girilen parametreler sayesinde Türkiye’nin farklı bölgelerine yönelik ayrı ayrı tahminler üretilebildiğini vurguladı.

Bu kapsamda ülkede bölgesel ölçekte çeşitli araştırmalar yürütüldüğünü ifade eden Işınkaralar, özellikle Batı Karadeniz’in artış oranları açısından dikkat çeken bir örnek olduğunu kaydetti.

SSP5-8.5 senaryosunun, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tarafından ‘fosil yakıt odaklı hızlı kalkınma dünyası’ olarak tanımlandığını hatırlatan Işınkaralar, bu senaryoda ekonomik refah artarken çevresel unsurların ciddi şekilde ihmal edildiğini dile getirdi. Uluslararası anlaşmaların etkisiz kaldığı bu tabloda, Grönland buz tabakasının erimesi gibi geri dönüşü olmayan eşiklerin aşılmasının öngörüldüğünü söyledi.

Küresel ölçekte sıcaklık artışının yaklaşık 4 ila 5 dereceye ulaşabileceğini belirten Işınkaralar, bazı bölgelerde ise bu artışın 6 ila 10 derece ve üzerine çıkabileceğini, bunun da ölümcül sıcak hava dalgalarına yol açabileceğini ifade etti. Ayrıca milyonlarca insanın iklim kaynaklı göç riskiyle karşı karşıya kalabileceğine dikkat çekti.

Işınkaralar, Batı Karadeniz ölçeğinde öngörülen değişimlerin doğrudan bu senaryo koşullarına bağlı olarak şekillendiğini ve bugün bölgede 8-10 derece aralığında olan ortalama sıcaklıkların 20-22 derece bandına ulaşabileceğini sözlerine ekledi.