Her şiddetin arkasında duyulmamış bir hikâye vardır

Ergenlerde şiddet artık münferit bir sorun değil, toplumsal bir alarm. Peki bu öfke nereden geliyor ve kim sorumlu? Aile mi, okul mu, yoksa hepimiz mi?

Son yıllarda ergenlerde şiddet eğiliminin arttığına dair haberleri daha sık görmeye başladık. Okul koridorlarında yaşanan kavgalar, sosyal medyada yayılan zorbalık videoları ve giderek sertleşen gençlik dili... Bunlar sadece “ergenlik dönemi geçiş sancıları” ile açıklanabilecek kadar basit değil. Aksine, bu tablo bize derin ve çok katmanlı bir sorunun işaretlerini veriyor. Öncelikle şunu kabul etmeliyiz: Şiddet öğrenilen bir davranıştır. Hiçbir genç doğuştan saldırgan değildir. Ancak çevresel faktörler, aile dinamikleri ve toplumsal etkiler bu davranışı şekillendirir. Bugünün ergeni, her zamankinden daha fazla uyaranın içinde büyüyor. Dijital dünya, kontrolsüz içerik akışı ve sosyal medyanın “beğeni odaklı” yapısı, gençlerin kendilerini ifade etme biçimlerini kökten değiştiriyor. Özellikle şiddetin normalleştirildiği içerikler, empati gelişimini zayıflatırken, “güçlü olan kazanır” algısını besliyor.

Bir diğer önemli neden ise duygusal ihmal. Modern hayatın temposunda ebeveynler çoğu zaman fiziksel ihtiyaçları karşılamayı yeterli görüyor. Oysa bir ergenin en çok ihtiyacı olan şey, anlaşılmak ve görülmektir. Duygularını ifade edemeyen, sürekli eleştirilen ya da kıyaslanan gençler, içlerinde biriken öfkeyi sağlıklı yollarla dışa vuramaz. Bu birikim, çoğu zaman patlayıcı bir şekilde şiddet olarak ortaya çıkar. Aile içi ilişkiler de bu denklemde kritik bir rol oynar. Sürekli tartışmaların yaşandığı, iletişimin kopuk olduğu ya da otoritenin baskıya dönüştüğü evlerde büyüyen çocuklar, ya içine kapanır ya da agresifleşir. Özellikle otoriter ebeveyn tutumu, çocuğun kendi sınırlarını sağlıklı bir şekilde geliştirmesini engeller. Baskı altında büyüyen bir ergen, ya tamamen pasifleşir ya da bu baskıyı dış dünyaya yansıtır. Okul ortamı ise bu sürecin ikinci önemli sahnesidir. Ne yazık ki birçok okulda akademik başarı, öğrencinin psikolojik iyi oluşunun önüne geçiyor. Not odaklı sistem, başarısızlık korkusunu artırırken, öğrenciler arasında rekabeti körüklüyor. Bu ortamda kendini yetersiz hisseden genç, ya zorbalığın hedefi olur ya da zorba haline gelir. Okullarda rehberlik sistemlerinin yetersizliği, bu sorunların erken aşamada fark edilmesini de zorlaştırıyor.

***

Peki çözüm nerede? Ebeveynlerin rolü burada hayati önem taşıyor. Öncelikle çocuklarıyla gerçek bir iletişim kurmaları gerekiyor. Bu, sadece “nasılsın?” demekle değil, gerçekten dinlemekle başlar. Yargılamadan, eleştirmeden ve küçümsemeden dinlemek... Bir ergenin kendini güvende hissetmesi için en temel şart budur. Ayrıca ebeveynlerin kendi davranışlarıyla model olmaları gerekir. Evde şiddetin, bağırmanın ya da aşağılamanın olduğu bir ortamda büyüyen bir çocuktan sakin ve sağduyulu olmasını beklemek gerçekçi değildir. Ebeveynler aynı zamanda sınır koymayı da bilmelidir. Sevgi ve disiplin dengesi, sağlıklı bir birey yetiştirmenin temelidir. Sınırsız özgürlük de aşırı baskı kadar zararlıdır. Çocuklar, net ve tutarlı kurallar içinde kendilerini daha güvende hissederler.

***

Okullara gelince... Eğitim sadece akademik başarıdan ibaret değildir. Okulların duygusal zekâ, empati ve sosyal beceriler üzerine daha fazla odaklanması gerekiyor. Rehberlik servislerinin güçlendirilmesi, öğretmenlerin bu konuda eğitilmesi ve zorbalıkla mücadele programlarının aktif şekilde uygulanması şart. Öğrencilerin kendilerini ifade edebilecekleri alanlar yaratmak, sanattan spora farklı faaliyetlerle enerjilerini doğru yönlendirmek de büyük önem taşıyor.

***

Unutmamalıyız ki her şiddet davranışının arkasında duyulmamış bir hikâye vardır. Bir genç bağırıyorsa, aslında bir yerlerde sessizce yardım istiyordur. Bu sesi duymak ise hem ailelerin hem de okulların sorumluluğudur. Bugün görmezden geldiğimiz her küçük sinyal, yarının büyük krizlerine dönüşebilir. Şiddeti konuşmak yetmez; anlamak ve önlemek zorundayız. Çünkü mesele sadece gençler değil, toplumun geleceğidir.