Türkiye'de en yüksek sıcaklığın ölçüldüğü ilçe oldu: İlk kez 50 dereceye ulaştı

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, geçen yıl Avrupa kıtasının yüzde 95'inde yaşanan "ortalama üstü" sıcaklıkların, Türkiye için artık olağan hale geldiğini söyledi. Öte yandan Avrupa İklim Durumu 2025 raporuna göre Türkiye'de sıcaklıkların ilk kez 50 dereceye ulaştığı ilçe açıklandı.

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ve Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) tarafından hazırlanan Avrupa İklim Durumu 2025 raporuna göre, Avrupa kıtasının en az yüzde 95'i, 2025 yılında ortalamanın üzerinde sıcaklıklar yaşadı.

Son 30 yılda küresel ortalama sıcaklık her 10 yılda yaklaşık 0,2 derece artarken, sıcaklığın her 10 yılda yaklaşık 0,56 derecelik arttığı Avrupa, en hızlı ısınan kıta oldu.

Grönland hariç Avrupa genelinde, özellikle ocak sonu ve ilkbaharda, toplam 27 gün rekor sıcaklıklar kaydedildi.

Geçen yıl 7-31 Temmuz arasında 25 gün süren ve Avrupa'nın kayıtlardaki en şiddetli ikinci sıcak hava dalgası yaşandı. Aynı ay içinde İskandinav Yarımadası ile Kola Yarımadası'nı kapsayan Fennoskandiya'da 21 gün süren ve Kuzey Kutup Dairesi'ne yakın bölgelerde sıcaklığın 30 dereceye ulaştığı, kayıtlardaki en şiddetli sıcak hava dalgası görüldü.

ORMAN YANGINLARININ ETKİSİ BÜYÜDÜ

Aşırı sıcakların etkisiyle Avrupa'da yanan alan miktarı geçen yıl 1 milyon 34 bin 552 hektarla rekor kırdı. Ağustos sonu itibarıyla İspanya'da 380 bin 877 hektar, Portekiz'de 265 bin 139 hektar alan yandı. Bu değerler, 2006-2024 yıllarındaki aynı dönem için İspanya ortalamasının 4,6 katı ve Portekiz ortalamasının 3,7 katına çıktı.

Yıllık yangın emisyonları, Copernicus kayıtlarındaki en yüksek seviyeye ulaştı. Bir haftada, kuzeybatı İspanya ve kuzey Portekiz'deki yangınlar, 23 yıllık kayıtlarda Avrupa için en yüksek yıllık toplam orman yangını emisyonuna yol açtı.

Kuzeybatı ve Orta Avrupa'da 2025, 1979'dan bu yana en kurak 10 yıldan biri olurken birçok ülkede yağış açığı yüzde 10 ila yüzde 40 seviyesine ulaştı.

Küresel buzul kaybı yaklaşık 410 gigatonla deniz seviyesini 1,1 milimetre yükseltti. Grönland Buz Örtüsü de yaklaşık 139 gigaton buz kaybederek küresel deniz seviyesinin yükselmesine yol açtı.

TÜRKİYE'DE EN YÜKSEK SICAKLIK ÖLÇÜLDÜ

Raporda Türkiye'de sıcaklıkların ilk kez 50 dereceye ulaştığı ve 25 Temmuz'da Silopi'de 50,5 derece ölçüldüğü, bunun Türkiye'de kaydedilen en yüksek sıcaklık olduğu belirtildi.

Türkiye'nin büyük bölümünde 25-30 gün "aşırı yangın tehlikesi" yaşandığı, 2025'in en az 1964'ten bu yana kaydedilen en kurak yıl olduğu vurgulandı.

Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, geçen yıl Avrupa'da yaşanan sıcak hava dalgaları, buzul kaybı, deniz ısınması, yangın ve kuraklık gibi olayların Türkiye için de aynı doğrultuda hatta bazı göstergelerde daha keskin biçimde geçerli olduğunu söyledi.

Kadıoğlu, Subarktik Fennoskandiya'daki üç haftalık sıcak hava dalgasının, Türkiye'nin uzun süredir karşı karşıya kaldığı yoğun ve uzun sıcak hava dalgalarını hatırlattığını belirtti.

Türkiye'nin, Akdeniz havzasının parçası olarak, küresel ortalamadan daha hızlı ısınan bir bölgede yer aldığını kaydeden Kadıoğlu, "Meteoroloji Genel Müdürlüğü kayıtlarına göre son 10 yıl, Türkiye'nin en sıcak 10 yılı oldu. Avrupa'nın yüzde 95'inde gözlenen 'ortalama üstü' tablo, Türkiye için artık olağan hale gelmiş bir sıradanlığa dönüştü. Güneydoğu Anadolu, Ege ve Akdeniz kıyılarında 40 derece üzeri günler giderek normalleşiyor." dedi.

Orman yangınları açısından da Türkiye'nin zor dönemler yaşadığını anımsatan Kadıoğlu, uzun kuraklık, sıcak hava dalgaları ve sert rüzgarlar bir araya geldiğinde her yıl daha geniş alanların tehdit altında olacağı uyarısında bulundu.

SU SEVİYELERİNDEKİ DÜŞÜŞ

Türkiye'nin uzun yıllardır ciddi bir su stresi altında olduğunu, Kızılırmak, Sakarya, Gediz ve Büyük Menderes havzalarında debi düşüşlerinin belgelendiğini dile getiren Kadıoğlu, Konya Kapalı Havzası ve Tuz Gölü çevresinde yer altı suyu seviyesinin gerilemesiyle obruk oluşumları yaşandığını bildirdi.

Kadıoğlu, Marmara, Beyşehir, Burdur ve Salda göllerinde su yüzey alanının belirgin biçimde küçüldüğünü, İstanbul ve Ankara'da baraj doluluk oranlarının kritik dönemlerde defalarca alarm seviyesine indiğini ve Avrupa'da nehirlerin yüzde 70'inde görülen ortalama altı debi tablosunun, Türkiye için neredeyse yapısal bir gerçeklik haline geldiğini kaydetti.

Türkiye'de iklim değişikliğinin "paradoksal ikili imzası" olarak kuraklık ve ani aşırı yağışların net biçimde gözlemlendiğine dikkati çeken Kadıoğlu, "2021'de Bozkurt-Kastamonu, Bartın ve Sinop'taki Batı Karadeniz selleri büyük can ve mal kaybına yol açtı. Antalya, Mersin ve İstanbul'da kısa sürede çok yağış düşüren olaylar artıyor. Türkiye'nin yağış rejimi giderek 'az günde, çok yağış' örüntüsüne kayıyor." diye konuştu.

"SON 10 YILDA BUZULLAR HIZLA GERİ ÇEKİLİYOR"

Türkiye'deki buzulların son 10 yıllarda hızla geri çekildiği bilgisini veren Kadıoğlu, şöyle devam etti:

"Cilo, Türkiye'nin en büyük buzul sistemlerinden biriydi. Uydu görüntüleri son yarım yüzyılda alanının önemli bir bölümünü yitirdiğini ortaya koyuyor. Ağrı Dağı'nın zirve buzul tabakası küçülmeye devam ediyor. Avrupa genelindeki 'tüm bölgelerde net kütle kaybı' tablosu Türkiye dağ buzulları için de geçerli. Bu durum yaz aylarında akarsulara katkı sağlayan kar-buz rezervinin zayıflaması anlamına geliyor."

Ilıman kuşağın en zengin biyoçeşitliliğine sahip ülkelerden biri olan Türkiye'de 3 binden fazlası endemik olmak üzere 12 bin bitki türü, 160'ı aşkın memeli, 500'ün üzerinde kuş türü yaşadığını belirten Kadıoğlu, sulak alanlar ile Akdeniz ve Ege deniz alanlarının iklim baskısı altında olduğunu söyledi.

Sıcaklık artışı, kuraklık ve habitat kaybının Tuz Gölü flamingoları, Akdeniz foku, deniz kaplumbağaları, Anadolu yaban koyunu ve dağ keçileri gibi türler için doğrudan tehdit oluşturduğunu vurgulayan Kadıoğlu, Türkiye'nin AB Yeşil Mutabakat süreciyle uyum çalışmaları ve Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Strateji ve Eylem Planı'nın iklim ile biyoçeşitliliği bir arada ele almanın somut çerçevelerini oluşturduğunu bildirdi.