NİYE TAM DA ŞİMDİ?

* Trump, şubat ayı sonunda İran’a saldırdığında Avrupalı ortaklarından umduğu desteği bulamadı. NATO’yu ‘kağıttan kaplan’a benzetirken arada ittifaktan çıkma tehditleri de savurdu.

* Suyu taşıran gelişme ise Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in geçen hafta yaptığı, İranlıların müzakerede yetenekli olduğu, ABD’lileri masada küçük düşürdüğüne dair sözleri oldu. Evet, Pentagon Almanya’dan çekilmeyi planlıyordu ama açıklamanın zamanlaması direkt olarak Şansölye Merz’in sözlerine yanıt gibiydi.

TRUMP’IN MESAJI NE?

* Şimdi Merz ve Savunma Bakanı Boris Pistorius, ‘zaten beklenen bir şeydi’ diyerek durumu yatıştırmaya çalışıyor. Dün Erivan’da yapılan Avrupa Siyasi Topluluğu toplantısı öncesinde konuşan AB Dış İlişkiler Temsilcisi Kaja Kallas, ABD’nin kararı için ‘zamanlaması sürpriz oldu’ derken, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ‘Avrupa’nın mesajı aldığı’ görüşünde.

* Avrupa aslında epeydir bu mesajı alıyor. Rusya lideri Vladimir Putin’in Ukrayna savaşı üzerinden Batı’ya baskıyı arttırdığı bir dönemde Avrupa liderleri de kıtanın kendini savunacak kapasiteye ulaşması gerektiği görüşünde... Trump’ın bu son hamlesi aynı zamanda Avrupa’ya ‘elinizi çabuk tutun’ mesajı da içeriyor.

PUTİN’İ SEVİNDİREN UNSUR NE?

* Donald Trump ilk başkanlık döneminde de benzer karar almış, ancak Joe Biden’ın seçimleri kazanmasıyla bu karar hayata geçirilememişti. Ayrıca Ukrayna savaşı nedeniyle Biden döneminde az da olsa asker sayısı arttırılmıştı. Şimdi bu asker çekmenin öncelikle bu ek askeri mevcudiyeti etkilemesi bekleniyor.

* Ancak kararın asker çekmenin ötesinde can alıcı bir noktası da bulunuyor. Yine Biden döneminde Berlin ile Tomahawk gibi uzun menzilli seyir füzelerinin ve bunları kullanacak askeri yeteneğin konuşlandırılması yolunda karar alınmıştı. Avrupa’nın 2030-32 döneminde kendi savunma kapasitesi devreye girene kadar Rusya’ya karşı güvenlik açığının Amerikan füzeleriyle kapatılması hedefleniyordu.

* ABD, Almanya’ya bu füzelerden yollamaktan vazgeçerken Merz, İran krizi yüzünden zaten ABD’nin yeterli stoğu olmadığını söylüyor. Burada sevinen taraf ise Vladimir Putin’in Rusya’sı oluyor.

ANKARA ZİRVESİ NİYE KRİTİK?

* ABD’nin Avrupalı ortaklarına rest çektiği, bazı üyelerinin itirazı nedeniyle AB’nin Türkiye’yi yeni savunma yapısından dışlamaya çalıştığı bir ortamda Temmuz ayı başında Ankara’da yapılacak NATO zirvesi her zamankinden daha kritik bir anlam kazanıyor.

* NATO ile ilgili tüm tartışmalarda tüm yollar şimdi Ankara’ya çıkıyor. Trump, NATO’da kalmaya ikna edilebilecek mi, Avrupa’nın yeni savunması nasıl şekillenecek? Son yıllarda arabuluculuk rolüyle birçok krizin çözülmesinde etkili olan ev sahibi Türkiye’yi hem kendi çıkarlarının korunması hem de ittifakta çözümlerin bulunması açısından yoğun bir mesai bekliyor.