Mutfak kültürü

Son yıllarda mutfak kültürü, yiyecek ve içeceklerle ilgili gelenekler de listede yerini almaya başladı. Türkiye’nin bu konudaki ilk başvurusu, 2011 yılında “Tören Keşkeği ve Geleneği” olmuştu. Bunu 2012 yılında “Mesir Macunu Festivali” izledi. 2013 yılında ise “Türk Kahvesi Kültürü ve Geleneği” listede yerini aldı. İçecek olarak dünyadan listeye giren ilk örnek de bu oldu. Bunların dışında başka ülkelerle ortak başvurularımız da var. Mesela ince hamur ekmek yapım geleneği, yani imece usulü lavaş ve yufka ekmek yapımı, tam beş ülkenin ortak kültürel mirası olarak kabul edildi. Çay kültürü ise misafirperverlik bağlamında Azerbaycan ile ortak mirasımız olarak tescillendi. Bazı kültür unsurları ise tehdit altında ve acil korunması gerekli kültürel miras listesinde yer alıyor. Örneğin Türkiye’deki zeytin yetiştiriciliği, geleneksel zeytinyağı, zeytin hasadı gelenekleri ve ritüelleri, 2023 yılında koruma listesine alındı.

Dünya mutfaklarından listeye giren pek çok örnek var ama tek bir ülke mutfağı olarak ilk Fransız mutfağı tescillendi. O dönemde bu çok eleştirilmişti. Keza Akdeniz diyeti diye bir kavram kabul görmüştü ama kapsadığı yedi ülke arasında Türkiye ve Fransa yoktu. Ortak başvurular ülkelerin ilgili kültür bakanlıkları aracılığıyla yapılıyor. Ortak bir başvuruya sonradan bir başka ülke dâhil olmayı talep edebiliyor. Ancak Akdeniz diyeti kavramı o kadar eleştirildi ki, UNESCO’nun bile unutmak isteyeceği bir karar oldu. Türkiye ve Fransa da üstelememeyi tercih etti. Ülke m