Erken uyarı işaretlerine dikkat… Çocuğunuz zorba da mağdur da olabilir

Akran zorbalığı nedir, aileler hangi uyarıcı işaretlere dikkat etmeli... Okullardaki şiddet alarmını ve çözüm yollarını, Akran Arabuluculuk Derneği (AKRANDER) Kurucu Başkanı Avukat Nejdet Göğüsdere ile konuştum....

- Akran zorbalığı nedir, hangi davranışlar bu kapsama girer?

Akran zorbalığı bir ya da birkaç öğrencinin, başka bir öğrenciye yönelik sistemli biçimde uyguladığı saldırganca davranışlardır. Amaç korkutmak, sindirmek ya da zarar vermektir. Bu davranışlar yalnızca fiziksel şiddetle sınırlı değildir. Psikolojik baskı, dışlama, alay etme, dedikodu yayma, sosyal medya üzerinden yapılan siber saldırılar da zorbalık kapsamındadır.

Bu tür olaylar münferit değil, sistematik bir sorunun göstergesidir. Sadece güvenlik tedbirleriyle çözülemez. Toplumsal ruh sağlığı, eğitim politikaları ve aile yapısı birlikte ele alınmalıdır.

- Akran arabuluculuğu nedir, nasıl işler?

Akran arabuluculuğu, öğrenciler arasında çıkan anlaşmazlıkların, eğitim almış tarafsız bir öğrenci aracılığıyla barışçıl şekilde çözülmesidir. Bu yöntem çocuklara empati kurmayı, dinlemeyi ve ortak çözüm üretmeyi öğretir. Yetişkin müdahalesi olmadan çözüm üretme becerisi kazandırır.

3 BİN ÖĞRETMENE EĞİTİM

- Ankara Arabulucular Derneği ve AKRAN-DER olarak akran zorbalığı ve okul içi çatışmaların çözümüne yönelik hangi projeleri hayata geçirdiniz?

Başkanı meslektaşım Av. Mehmet Ali Baranlı olan Ankara Arabulucular Derneği olarak başta Prof. Dr. Abbas Türnüklü olmak üzere çok değerli akademisyen hocalarımızın katkısıyla 2016’da Ankara’da 4 okulda projeyi başlattık. Daha sonra ülke çapında proje yapmak için değerli akademisyenler avukat arabulucular psikolojik danışmanlar ve gönüllülerle 2021’de Akran Arabuluculuk Derneği (AKRAN-DER) kuruldu. Kuruluşundan itibaren çevrimiçi ve yüz yüze olmak üzere okullarda psikolojik danışman ve rehber öğretmen olarak çalışan 3 bin kişiye Akran Arabuluculuk Eğitimi verdik.

20 BİN AKRAN ARABULUCU

Şu anda Ordu, Samsun, Ankara, İstanbul, İzmir, Niğde,Konya Ereğli, Diyarbakır Antalya, Gaziantep, Kırıkkale, Mersin, Adana, Antakya, Şanlıurfa’da 250 okulda projemiz devam etmektedir. 20 bine yakın akran arabulucu/barış yapıcı lider öğrenci yetiştirilmesine katkıda bulunduk.

- Akran arabuluculuğu modelinin temel hedefi nedir?

Çocukları “sorun çıkaran” değil “sorun çözen” bireyler haline getirmek. Empati kurabilen, öfkesini yönetebilen, iletişim becerisi güçlü bireyler yetiştiğinde sadece okul içi şiddet değil, toplumsal şiddet de azalacaktır.

- Devletin atması gereken adımlar neler?

Empati ve saygı eğitimi verilmeli. Okul ve aile iş birliğiyle açık iletişim kurulmalı, güvenli alanlar oluşturulmalı ve zorbalık durumunda profesyonel destek alınmalıdır. Çocuklara kendilerini savunma becerileri öğretilmeli, zorba davranışlar görmezden gelinmeyip ciddiyetle takip edilmeli ve hem zorba hem de mağdur için psikolojik yardım süreçleri başlatılmalıdır. Akran arabuluculuğu gibi projeler okul idarelerinin insiyatifinden çıkarılıp tüm okullarda zorunlu hale getirilmelidir.