JAPONYA YILLARI

“Tokyo’da bazen yedi buçuk metrekarelik odalarda köşegen olarak yatmam gerekti! Japon edebiyatı üzerine doktora yapmam için ‘Japonca eğitimi’ üzerine ikinci bir yüksek lisans yapmamı şart koştular. Üç yılın sonunda edebiyat doktorama başlayabildim; sonunda ‘Gel bizim dergâhımıza’ dediler (gülüyor.) Japonca doktora tezimi 2004 yılında tamamlayıp Türkiye’ye döndüm ve Boğaziçi Üniversitesi Çeviribilim Bölümü’ne girdim. 2019 yılına kadar burada hocalık yaptım. Buradan doçent olarak emekliye ayrıldıktan sonra Yeditepe Üniversitesi’nde profesör oldum. Halen Yeditepe Üniversitesi’de çeviribilim ve Boğaziçi Üniversitesi’nde Japon edebiyatı ve kültürü derslerine giriyorum.”

SENE 1993 - Japonya’da bir festivalde

1600 ŞİİR, 15 SENE

Genji’yle yollarının kesişmesi: “İlk tanışmam 1985 yılında Selçuk Esenbel Hoca’dan Japon Tarihi dersleri aldığımdaydı. 10 yıl sonra Japonya’daki tez danışmanım bize ‘Genji’nin Hikâyesi’ni okuttuğunda bin yıl önce yazılmış bu eserin hacmine, anlatının mükemmelliğine, karakter tahlillerine, ‘waka’ şiirlerine hayran oldum. Hocama ‘Genji, bende çok güzel anı olarak kalacak’ dediğimde, bana ‘Neden anı olsun? Niçin sen çevirmiyorsun?’ diye cevap verince Genji’yi çevirmeyi aklıma koydum. Türkiye’ye döndükten sonra, 2009 yılında eseri çevirmeye başladım. 2017’de Japonya’da klasik Japonca öğrendim; diğer kaynak metinleri gözden geçirip 1600 şiiri çevirmem 15 sene sürdü.” 

‘GENJİ’NİN BİN YILLIK HİKÂYESİ

‘Genji’nin Hikâyesi’nin yazarı Murasaki Shikibu isimli bir soylu kadın. 11. yüzyılda, Heian Dönemi’nde sarayda nedime olduğu düşünülüyor. Shikibu, saray ahalisini eğlendirmek için, ‘romantik kurgu’ hikâyeler yazıyor. Kâğıt rulolara fasiküller halinde yazdığı hikâyeleri sarayda çoğaltılarak dağıtılıyor. Zamanla kopyalar sarayın dışına da çıkıyor. 100 yıl sonra 300 farklı metin ortaya çıkıyor. 1200 yılında bir soylu, elyazması metinlerin izini sürerek sabit bir eser oluşturuyor. Ancak sonra tutucu bir döneme giriliyor ve ‘sakıncalı kitap’ oluyor. 15. yüzyılda ‘edebiyatın şahikası’ olarak yeniden itibar kazanıyor. Dünyaya açılması Japonya’nın 16. yüzyılda girdiği tecritten çıkmasıyla, 250 yıl sonra oluyor. 1882’de dünyaya edebi üstünlüklerini göstermek için Genji’yi İngilizce’ye çeviriyorlar. 1925’te İngiltere’de yapılan ilk baskısının tanıtım yazısını Virginia Woolf yazıyor.