18 yaş altı sigortalı olanların emekliliği iptal mi edilecek

Birkaç gündür okuyuculardan, SGK’nın geçmişte 18 yaş altı sigortalı çalışanların emekliliğini iptal ettiğine yönelik çokça soru alıyorum. Kimileri, “SGK’nın, küçük yaşta sigortalı gösterilip EYT’den yararlananların emekliliğini iptal ettiği söyleniyor, doğruluk payı var mı?’ diye soruyor, kimileri, ‘benim de emekliliğim iptal olur mu?’ diye endişe duyuyor.

Öncelikle şunu belirteyim: SGK, her yıl kayıt dışı istihdam ve bunun sonucunda elde edilen emeklilik, emekli maaşı gibi haklarla ilgili denetimler yapıyor. Yani, endişe duyulan konu yeni değil. Prim gün sayısı emeklilik için yetmeyenlerin bir tanıdığının şirketinde kendini sigortalı göstermesi, ölen babadan maaş alabilmek için boşanma yoluna gidilmesi, hamilelik döneminde sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek ve doğum öncesi ile sonrasında iş göremezlik ödeneğinden faydalanmak için bir yerde çalışılıyor gösterilmesi, 18 yaşından küçüklerin aile işletmelerinde sigortalı yapılması gibi durumlar SGK’nın sürekli radarında.

12 BİN 209 KİŞİNİN EMEKLİLİĞİ İPTAL 

SGK, bunlara sahte sigortalılık diyor. Bu tür durumları tespit ettiğinde de bu kişilerin sigortalılıklarını ve prim günlerini iptal ediyor, ödenen primleri iade etmiyor, emekli olunmuşsa aylık kesiliyor, emeklilik iptal ediliyor, ödenen maaşlar faiziyle geri alınıyor. SGK, sahte sigortalı için hapis cezası istemiyle suç duyurusunda da bulunuyor. Ayrıca, kişiyi sahte sigortalı olarak gösteren işverene de ciddi tutarlarda ceza kesiliyor. Yapılan incelemeler sonucunda son 5 yılda 12 bin 209 kişinin emekliliği iptal edilmiş, ödenen emekli maaşları faiziyle geri istenmiş.

18 YAŞ ALTININ SİGORTALILIĞI 

18 yaşından küçüklerin sigortalı gösterilmesi konusuna gelince; İş Kanunu bu konuda çok net. 15 yaşını doldurmamış çocukların çalışması ve çalıştırılması kesinlikle yasak. 14 yaşını doldurmuş ve ilköğretimini tamamlamış çocuklardan eğitime devam edenler, okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalışabiliyorlar. 15 yaşını tamamlamış, 18 yaşından küçük çocuklara genç işçi; 14 yaşını bitirmiş ancak 15 yaşının doldurmamış çocuklara da çocuk işçi deniyor. Genç ve çocuk işçi çalıştıracak işverenlerin, çalışacağı işe uygun olup olmadığının resmi sağlık raporu ile onaylanması da gerekiyor.

18 yaşından önce genç ve çocuk işçilerin sigortalılıkları sayılmıyor. Şöyle ki, 18 yaşından önce emekliliğe yönelik prim ödenmiyor. Ancak 18 yaşından sonra sigortalılıkları geçerli oluyor. Gerek çocuk ve genç işçiler gerekse de çırak statüsünde olanlar, mesleki eğitim gören öğrenciler, staj görenlere iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası yapılabiliyor. Yani, 18 yaş altında çalışanlar sigortalı yapılmak zorunda ancak hastalık sigortası yapılabiliyor ve bunun için prim ödeniyor. 18 yaşından önce sigortalı olunmasının emeklilik süresine bir etkisi olmuyor. 18 yaşından önce sigortalı olunması emeklilik yaşını ve süresini etkilemese de 18 yaşından önce ödenen primler prim gün hesabından sayılıyor.