Kimsenin çalışmadığı paranın olmadığı bir dünya mümkün mü?

DÜNYANIN ilk dolar trilyoneri ünvanını alan Elon Musk’ın bu yılın hemen başında Davos zirvesinde ortaya attığı iddiayı hatırlar mısınız?

Musk’a göre, yapay zekâ insansı robotlar ve uzay teknolojileri öyle bir noktaya gelecek ki gelecekte paranın hiçbir önemi kalmayacak; kimse çalışmak zorunda olmayacak; üretim maliyetleri sıfıra yaklaşacak ve insanlık ‘evrensel yüksek gelir’ modelinin hakim olduğu bir ‘muhteşem bolluk’ dönemine girecek. Yani çalışmanın tarih olacağı, herkesin adına, her ay ciddi bir harcama gücünün tanımlanacağı bir dünya...

Muhteşem değil mi? Trilyoner Musk dolarlarına dolar katmaya devam ederken biz sıradan insanları da unutmuyor ve ‘yan gel yat Osman’ misali hiç çalışmadan hayatımızı refah içinde sürdüreceğimiz bir dünya vaat ediyor.

Peki, sokaktaki vatandaştan dev sanayiciye kadar herkesi yakından ilgilendiren böyle bir dünya gerçekten mümkün mü? Gelin, konuyu biraz rasyonel ekonomik verilerle ve bizi bekleyen o büyük tehlikelerle masaya yatıralım.

Musk’ın iddiasının temelini anlamak için gözünüzün önüne içinde insan olmayan bir fabrika getirin. Tasarımı yapay zekâ yapıyor, madeni robotlar çıkarıyor, montajı insansı robotlar tamamlıyor, lojistiği sürücüsüz araçlar hallediyor. Üstelik bu robotlar mesai ücreti talep etmiyor, 7/24 kesintisiz çalışıyor.

Enerjiyi de neredeyse bedavaya mal edebilirsek, teorik olarak üretilen her şeyin maliyeti sıfıra yaklaşacak. Maliyet sıfırlanırsa, ürünlerin fiyatı da sıfırlanır. Bir şeyden sınırsız miktarda varsa, o şey artık ekonomik bir meta olmaktan çıkar. Tıpkı soluduğumuz hava gibi... Musk’ın ‘paranın önemi kalmayacak’ dediği nokta, tam olarak burası.