KALDIRAÇ DİPLOMASİSİ

Trump’ın “Erdoğan’a duyduğum saygıdan dolayı gidiyorum” mesajı da bu çerçevede önemli. Amerikan siyasetinde liderler arası kişisel ilişki her zaman tek başına yeterli olmaz. Ancak Trump döneminde kişisel diplomasi, devlet mekanizmasının önünü açan bir kaldıraç haline geliyor. Ankara’nın beklentisi de tam burada başlıyor.

DÜĞÜMÜN ADI CAATSA

Türkiye-ABD ilişkilerinde en kalıcı kurumsal sorun CAATSA yaptırımları. CAATSA, 2017’de ABD Kongresi’nde kabul edilen ve Rusya savunma sanayisinden büyük ölçekli alım yapan ülkelere yaptırım öngören yasa. Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemi alımı bu yasayı tetikledi. Sonuçta Savunma Sanayii Başkanlığı ve bazı yetkililer yaptırım listesine alındı. Türkiye, F-35 programından çıkarıldı. Savunma sanayi tedarik zincirinde kısıtlamalar başladı. Bugün Ankara’nın istediği şu:

◊ Bu dosya kapansın.

◊ Ama işin teknik tarafı şu: Trump’ın siyasi iradesi tek başına yeterli değil.

◊ Başkan, bazı yaptırımları askıya alabilir. 180 günlük erteleme veya feragat mekanizması kullanılabilir. Kongre’ye “Bu karar, ABD ulusal güvenlik çıkarınadır” denilebilir. Ancak kalıcı ve tam kaldırma için Kongre’nin devreye girmesi gerekir.

◊ Yani Hakan Fidan’ın “iki liderde güçlü irade var” sözünün yanına şu cümleyi de koymak lazım: Asıl test Kongre’de olacak.

◊ Peki Kongre neden zor? Çünkü Amerikan Kongresi’nde Türkiye’ye bakış parçalı. Bir grup, Türkiye’nin NATO içindeki askeri değerini görüyor. Karadeniz, Ukrayna, Suriye, İran, Hürmüz, Doğu Akdeniz ve savunma sanayi başlıklarında Türkiye’nin vazgeçilmez olduğunu düşünüyor. Diğer grup ise S-400 meselesine takılı kalıyor. “S-400 Türkiye’de durduğu sürece F-35 olmaz, CAATSA kalkmaz” diyor.

◊ Her iki hükümet de CAATSA’nın artık ilişkilerin önündeki ana kurumsal engel olduğunun farkında. Her iki liderde bu engeli aşma iradesi var. Üstelik süreç yalnızca liderler arasında değil, Kabine düzeyinde de çalışılıyor.

◊ Dışişleri Bakanı Fidan’ın “Adımlar atılıyor, kamuoyu görecek” sözü bu açıdan Ankara’da hazırlık yapıldığını gösteriyor. Ancak aynı zamanda şunu da söylüyor: “Bu iş bir günde olmayacak.”

◊ Yaptırımlar en kritik konu, Ankara’da bu düğümün ne kadar gevşeyeceği ise çok önemli.🤨