CAATSA ve F-35’lerde konuşulan yol haritası

WASHINGTON-Ankara hattında bugün iki ayrı kilit bulunuyor.

Biri CAATSA yaptırımları, diğeri ise F-35 satışı ve programa dönüş süreci. Bu iki dosya birbirine bağlı ancak aynı şey değil. CAATSA yaptırımlarının kaldırılması F-35 meselesini otomatik olarak çözmez; ancak F-35 sürecinin önündeki en büyük siyasi ve hukuki engellerden birinin aşılması anlamına gelir. ABD Başkanı Donald Trump’ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmede, “Yaptırımları kaldıracağız, F-35’leri değerlendireceğiz” mesajı vermesi de bu nedenle son derece kritik. Çünkü artık konu yalnızca bir yaptırım dosyası olmaktan çıktı; Türkiye’nin ABD savunma sistemiyle yeniden entegre olup olmayacağı konuşuluyor. Burada ilk ayrımı net yapmak gerekiyor.

CAATSA NASIL KALKAR?

CAATSA, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle devreye giren yaptırım rejimi. ABD, 14 Aralık 2020’de Savunma Sanayii Başkanlığı’nı hedef alan yaptırımları yürürlüğe koydu. Bunlar; yeni ABD ihracat lisanslarının durdurulması, kredi kısıtlamaları ve bazı üst düzey savunma sanayii yetkililerine yönelik yaptırımları içeriyordu. CAATSA’nın kaldırılması için hukuki yol belli;

-CAATSA, ABD Başkanı’na ulusal güvenlik gerekçesiyle yaptırımlardan belirli şartlar altında feragat etme veya yaptırımları sonlandırma yetkisi tanıyor. Ancak bu yetkinin kullanımı tamamen Başkan’ın takdirine bırakılmış değil; yasada öngörülen şartlara bağlı.

- Türkiye açısından bugün konuşulan yol haritası ise yalnızca CAATSA hükümlerine dayanmıyor. Sürecin ikinci ayağını, Türkiye için özel olarak getirilen FY2021 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (FY2021 NDAA) oluşturuyor.

- Bu nedenle Başkan’ın Kongre’ye sunacağı sertifikasyonun hem CAATSA hükümleri hem de Türkiye’ye ilişkin FY2021 NDAA hükümleriyle uyumlu olması gerekiyor.

- Türkiye’ye özel getirilen hükümler çerçevesinde; Türkiye’nin artık S-400 hava savunma sistemini envanterinde bulundurmaması, Türkiye topraklarında S-400 veya benzeri bir sistemin bulunmaması, gelecekte Rusya’dan benzer bir hava savunma sistemi satın alınmayacağına ilişkin güvence verilmesi gerekiyor.

- Başkan, bu şartların yerine getirildiğini Kongre’ye sertifiye ettiğinde mevcut hukuki çerçevede CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasına ilişkin süreç tamamlanmış oluyor yani kongre engeli bulunmuyor.