AVRUPA AÇISINDAN

ABD, Avrupa’dan, kıtanın savunması açısından NATO’da liderlik almasını talep ediyordu. Avrupalılaşan NATO’nun konuşulduğu bir ortamda zirve kapsamında NATO Savunma Sanayii Forumu da düzenlendi. Burada kolektif üretim kapasitelerini arttırmak üzere 50 milyar doları aşan yeni tedarik anlaşmalarına dair adımlar atıldı.

Bunlar hem savunma sanayini güçlendirmeye hem de savunma açıklarını kapatmaya yönelik adımlardı. Bunlar aynı zamanda yeni dönemde savunma sanayindeki yükselişin süreceği ve yeni ortaklıkların gündeme geleceğine dair işaretlerdi.

TÜRKİYE AÇISINDAN

NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip olan Türkiye, vazgeçilmez bir müttefik olduğunu bu zirveyle bir kez daha teyit ettirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan zirvede ‘NATO 3.0’ hedefleri doğrultusunda müttefiklerin birbirine uyguladığı savunma sanayi kısıtlamalarının tamamen kaldırılması gerektiğini bir kez daha güçlü bir şekilde vurgulama fırsatı buldu.

Nitekim sonuç bildirisinde müttefiklerin savunma ticareti engellerini ortadan kaldırmak ve işbirliğini arttırmak için çalışmalarını sürdüreceği taahhüdünde bulunması Türkiye açısından önemliydi. Malûm Türkiye, ABD’nin CAATSA yaptırımları, AB’nin savunma ve güvenliğini arttırmak için açıkladığı 150 milyar Euro’luk SAFE silahlanma programında kısıtlamalarla karşı karşıya.

F-35, EUROFİGHTER KAAN VE KIZILELMA

- Ankara zirvesiyle NATO’nun 3.0 süreci resmen başlıyor. Bu süreç, ABD tarafından desteklenen ancak Avrupa savunmasında Avrupa’nın ön planda olduğu bir dönem olarak tarif ediliyor.

- Avrupa savunma harcamalarının arttığı bir ortamda Türkiye, hem askeri deneyimi hem de savunma sanayisiyle güçlü bir ortak olmaya aday. Bu nedenle Ankara, AB üyesi olmayan NATO ülkelerinin de topluluğun savunma inisyatiflerine dahil edilmesini talep ediyor.

- ABD ile Türkiye ilişkilerinde Kaan savaş uçakları için motor satın alımı, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve F-35 savaş uçaklarının teslimi için süren bir pazarlık olduğunu zirve sırasında da gördük.

- Ankara’nın 2017’de Rusya’dan S-400 füze savunma sistemi alması üzerine ABD, 2021’de CAATSA yaptırımlarını getirmiş, Türkiye’yi F-35 savaş uçağı projesinden çıkarmış ve 6 uçağın satışını da durdurmuştu. ABD, Türkiye lehinde adım atmadan önce S-400’lerin TSK’nın envanterinden çıkarıldığını görmek istiyor.

- CAATSA’nın kaldırılması Türk savunma sanayinin ABD ile işbirliğinde elini rahatlatsa bile otomatik olarak F-35’lerin Türkiye’ye teslim edileceği anlamına gelmiyor. Her şeyden önce Beyaz Saray ve Kongre’nin ikna edilmesi gereken yasal süreçler söz konusu.

- Öte yandan İngiltere’den 20 adet Eurofighter savaş uçağı alım süreci ise sürüyor, ilk uçak 2030’da bekleniyor.

- İHA ve SİHA’da dünya markası olan Türkiye bir yandan 5’inci nesil Kaan uçakları, yerli uçak motorları ve insansız savaş uçağı (Kızılelma) geliştirmek üzere çalışıyor. Tüm bu tartışmalar aslında bu yerli üretim çabalarının ne kadar kıymetli olduğunu ve devam etmesi gerektiğini bir kez daha gözler önüne seriyor.