İran savaşının sürpriz kazananı: Afrika’nın en zengini

Nijeryalı sanayici Aliko Dangote’nin yıllarca geciken dev rafineri yatırımı, İran savaşıyla Orta Doğu’daki enerji akışının bozulduğu dönemde stratejik avantaja dönüştü. Afrika’nın en büyük rafinerisi hem Nijerya’nın ithalat bağımlılığını azaltıyor hem de Avrupa ile Afrika pazarlarına jet yakıtı ve dizel sevk ediyor.

İran savaşıyla birlikte Hürmüz Boğazı üzerinden petrol ve işlenmiş yakıt taşımacılığında yaşanan aksama, küresel piyasada alternatif tedarikçilere olan ihtiyacı artırdı. Bu gelişmeden en fazla yararlanan şirketlerden biri ise Nijeryalı milyarder Aliko Dangote’nin Lagos yakınlarındaki dev rafinerisi oldu.

Yaklaşık 20 milyar dolara mal olan Dangote Rafinerisi, Şubat 2026’da günlük 650 bin varillik ilk tam kapasitesine ulaştı. Afrika’nın en büyük rafinerisi olan tesis, özellikle dizel ve jet yakıtında Orta Doğu arzına alternatif bir kaynak haline geldi.

Bloomberg Milyarderler Endeksi’nde Aliko Dangote’nin serveti 36,8 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Dangote, listede dünyanın 65’inci en zengin kişisi konumunda.

JET YAKITINDA DÜNYA LİDERİ OLDU

S&P Global Energy verilerine göre Dangote Rafinerisi, savaşın ardından üretimini jet yakıtına kaydırdı ve nisan ayında dünyanın en büyük tekil jet yakıtı ihracatçısı oldu.

Rafinerinin tam kapasitede günlük yaklaşık 157 bin varil dizel ve 125 bin 800 varil jet yakıtı üretebildiği belirtiliyor. Şirketin jet yakıtı ihracatında ABD’nin 2025’te yüzde 14, Avrupa’nın ise yüzde 23 pay aldığı kaydedildi.

Rafinerinin küresel pazardaki önemi, Afrika’nın Körfez ülkelerine bağımlılığı nedeniyle daha da arttı. S&P Global verilerine göre Doğu Afrika, 2025’te dizel ve jet yakıtı ihtiyacının yaklaşık yüzde 80’ini Körfez ülkelerinden karşıladı. Bölgedeki sevkiyatlar aksayınca Nijerya’dan yapılan satışlar daha kritik hale geldi.