EKONOMİYE DÖVİZ KATKISI BEKLENTİSİ

Uluslararası Para Fonu’nun 2025 tarihli analizinde, rafinerinin tam kapasiteye ulaşmasının Nijerya’nın petrol dışı gayrisafi yurt içi hasılasını 2026’ya kadar yaklaşık yüzde 1,5 artırabileceği tahmin edildi. Analiz, tesisin ülkenin döviz rezervlerine de yıllık 5,5 milyar dolar katkı sağlama potansiyeline işaret etti.

Ancak yerel rafinaj kapasitesinin artması, tüketicilerin hemen ucuz yakıt kullanacağı anlamına gelmiyor. Ham petrol fiyatları, döviz kuru, vergiler ve dağıtım maliyetleri Nijerya’daki akaryakıt fiyatlarını belirlemeyi sürdürüyor. Savaş dönemindeki küresel petrol fiyatı artışı, rafinerinin sağladığı ithalat avantajının bir bölümünü sınırladı.

EN BÜYÜK RİSK: HAM PETROL TEDARİKİ

Dangote’nin önündeki temel sorun, rafineriyi besleyecek yeterli ham petrolü istikrarlı biçimde bulmak. Nijerya’nın devlet petrol şirketi NNPC ile yerel para birimi naira üzerinden yapılan tedarik anlaşmasına rağmen, üretim ve lojistik aksaklıkları nedeniyle şirket farklı kaynaklara yöneliyor.

S&P Global’in verilerine göre rafineri 2025’te ham petrolünün yüzde 70’ini Nijerya’dan, yüzde 24’ünü ise ABD’den aldı. Şirket bu yıl Angola, Gana, Libya ve Guyana’dan da petrol tedarik etti. Haziranda ise Körfez’deki taşımacılığın yeniden başlamasıyla Birleşik Arap Emirlikleri’nden ilk ham petrol alımlarını gerçekleştirdi.

Bu durum, Nijerya’nın petrol zengini olmasına karşın rafinerinin zaman zaman ithal ham petrole ihtiyaç duymasının yarattığı çelişkiyi gözler önüne seriyor.

HEDEF: 2028’DE 1,4 MİLYON VARİL

Dangote Grubu, Lagos’taki tesisin kapasitesini 2028 sonuna kadar günlük 1,4 milyon varile çıkarmayı planlıyor. Bu gerçekleşirse rafineri, tek sahada kurulu dünyanın en büyük rafinerilerinden biri olacak.

Şirket ayrıca Kenya’nın Lamu bölgesinde Doğu Afrika’ya hizmet vermesi planlanan ikinci büyük rafineri projesi üzerinde çalışıyor. Dangote’nin büyüme planında yalnızca üretim yok; deniz taşımacılığı, depolama ve dağıtım ağı da bulunuyor. Grup, özellikle Güney Afrika pazarına daha etkin ulaşmak için Namibya’da dağıtım kapasitesi kurmayı, kendi gemilerini kullanmayı ve yeni deniz terminali yatırımları yapmayı hedefliyor.

Öte yandan, rafineri bir halka arz hazırlığı içinde. Bloomberg’in haberine göre şirket, Nijerya’daki olası halka arz öncesi rafineri faaliyetleri için 50 milyar dolara kadar değerleme hedefliyor. Bu, satışa sunulması beklenen yüzde 10’a kadar hissenin 5 milyar dolarlık büyüklüğe ulaşabileceği anlamına geliyor.🙄