BİTMEYEN SOĞUK SAVAŞ FIKRASI

SOĞUK Savaş dönemine ait eğlenceli hikâyelerden biridir.

NASA, 1960’larda uzay yolculukları sırasında astronotların kullanabileceği, yerçekimsiz ortamda çalışan bir tükenmez kalem arayışına girer.

ABD’de milyonlarca dolarlık yatırımın ardından astronotlara uzayda yazabilen tükenmez kalemler verilir.

Bu sırada okyanusun diğer ucunda Rusların bu sorunu nasıl çözdüğüne bakılır ve acı bir sürprizle karşılaşılır.

Meğer kozmonotlar tükenmez kalem yerine beş kuruşluk kurşun kalemlerle uzayda not tutmayı başarmışlar.

Ay’a ayak basan ikinci astronot Buzz Aldrin’e ait kalemin hafta içinde açık artırmayla 857 bin dolara satıldığı haberini okuyunca bu hikâyeyi anımsadım.

Aldrin’in tükenmez kalemi, o dev yatırımın örneklerinden biri.

Soğuk Savaş döneminde Ruslar, bu gereksiz icat yüzünden Amerikalılarla epey dalga geçmiş. 

Ancak Amerikan bilim çevreleri bu hikâyenin gerçeği tam olarak yansıtmadığını söylüyor. Yerçekimsiz ortamda çalışan tükenmez kalem bulunmadan önce hem kozmonotlar hem astronotlar kurşun kalem kullanıyormuş.

Tükenmez kalem için NASA değil, bir Amerikan kalem şirketi yatırım yapmış. Sonraları bu teknolojiyi Ruslar da kullanmış.

Üstelik Buzz Aldrin’in tükenmez kalemi astronotların hayatını kurtarmış.

O meşhur “İnsan için küçük, insanlık için büyük adım” diyerek başladıkları yürüyüşün ardından iki astronot kapsüle geri döndüklerinde yerde küçük bir parça görmüşler.

Aldrin, sırtındaki ağır çantayla astronotları Dünya’ya geri getirecek kapsüldeki motorun devre kesicisi aparatını kırmış.

Hemen Houston’a “Bir sorunumuz var” diyerek durum anlatılmış ama çözülememiş.

Umutlar tükenirken Aldrin’in aklına plastik uçlu kalemi gelmiş. Kalemi anahtara bastırarak motoru çalıştırmış ve astronotlar Ay’da esir kalmaktan kurtulmuş.

Yani o kalem Rusların iddia ettiği gibi boşa giden bir yatırım değil, bilim tarihindeki en büyük keşiflerden birini yapan insanların hayatını kurtaran bir aletmiş.

Hikâyenin Rus ve Amerikan versiyonları birbirinden çok farklı.

Soğuk Savaş çoktan bitti. Ama Aldrin’in açık arttırmayla satılan kalemine bakarsak hikâyeleri hâlâ iyi para ediyor.